banner

Το «σταφιδοχώρι» της Αιγιάλειας

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΚΟΥΝΙΝΑΣ ΔΙΑΤΗΡΕΙ ΤΗΝ «ΠΡΩΤΟΚΑΘΕΔΡΙΑ» ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΞΑΚΟΥΣΤΗΣ ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ «ΒΟΣΤΙΤΣΑΣ»

Είναι πανελληνίως (και όχι μόνο) γνωστό πως για την Αιγιάλεια η Κορινθιακή Σταφίδα αποτελεί ακόμη και σήμερα το βασικό αγροτικό προϊόν της, με αποτέλεσμα να καθορίζει την οικονομική ζωή τής περιοχής, αλλά και να συμβάλλει στη διαμόρφωση των κοινωνικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών της.
Η περίφημη σταφίδα «Βοστίτσα», αναγνωρισμένης αξίας και ποιότητας προϊόν σήμερα, δημιούργησε πλούτο και προσέφερε για πολλά χρόνια υψηλό βιοτικό επίπεδο στους κατοίκους της Αιγιάλειας, η οποία απέκτησε φήμη, ιδιαίτερα κατά τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, χάρη στην καλλιέργεια, την παραγωγή και την εμπορία της μαύρης σταφίδας που φέρει τη συγκεκριμένη ονομασία από το μεσαιωνικό όνομα του Αιγίου.
Πολλοί ήταν οι επιχειρηματίες που ξελογιάστηκαν από τα θέλγητρα της… «Μαυρομάτας Κίρκης». Η σταφίδα της Βοστίτσας αποτελεί ξεχωριστή ποιότητα λόγω των ιδιοτήτων του καλλιεργούμενου εδάφους και του τρόπου παραγωγής, που προσδίδουν στο τελικό προϊόν την ιδιαίτερη γεύση της, το άρωμα, την πολύ λεπτή επιδερμίδα της… Καθοριστικό ρόλο, εκτός από την ποιότητα των κλημάτων, παίζει και το έδαφος της περιοχής. Γι’ αυτό και το Αίγιο συμμετείχε στο διεθνές εμπόριο, ενώ οι μεγάλες εξαγωγές προκάλεσαν ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών.

KOUNINA 02
Γρήγορα δημιουργήθηκε μεγάλη εμπορική κίνηση στο λιμάνι, απ’ όπου έφευγαν κατά τον 19ο αιώνα και τα «Πριμαρόλια», τα πρώτα καράβια με τη νέα σταφίδα για τα μεγάλα λιμάνια της Ευρώπης, τους 6 ή 7 συνήθεις λιμένες προορισμού (Λίβερπουλ, Κόντινεντ, Λονδίνο, Μασσαλία, Τεργέστη, Οδησσός, Άμστερνταμ, Αμβούργο). Το φορτίο τους ήταν η πρώτη και καλύτερη ποιότητα σταφίδας, αποφέροντας μεγάλα κέρδη στους παραγωγούς και εμπόρους, μιας και έπιαναν τις καλύτερες τιμές σε μια αγορά… διψασμένη για το προϊόν αυτό.
Στην ακμή της η σταφίδα ήταν για την Ελλάδα «ό,τι και ο καφές για τη Βραζιλία» (Ξ. Ζολώτας), με τεράστια συνεισφορά στην εξαγωγική δραστηριότητα της χώρας, έφερε όμως και μεγάλη τοπική αλλά, κυρίως, εθνική αναστάτωση στην παρακμή της. Από το περίφημο «σταφιδικόν ζήτημα» έγινε εθνικού βεληνεκούς οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό πρόβλημα, με εξεγέρσεις, αγώνες, θύματα και εμφύλιες διαμάχες μεταξύ παραγωγών περιοχών της ΒΔ Πελοποννήσου.
Όλα αυτά τα χρόνια ένα χωριό τής Αιγιάλειας «γράφει» τη δική του ιστορία στα αγροτικά πράγματα της Αχαΐας, διατηρώντας την «πρωτοκαθεδρία» στην παραγωγή και διάθεση σταφίδας. Η Κουνινά ήταν, είναι και παραμένει το… σταφιδοχώρι της Αιγιάλειας, κάτι που παραδέχονται όσοι γνωρίζουν το αντικείμενο, «εντός και εκτός των τειχών». Σε αυτήν, λοιπόν, την… «Αρχόντισσα» της σταφιδοπαραγωγής είναι αφιερωμένο αυτό το κείμενο, με το μεγαλύτερο μέρος των πληροφοριών μας να αντλούνται από το αρχείο τού κ. Αλκιβιάδη Κατσιδήμα, τον οποίο και ευχαριστούμε θερμά για τη συνεργασία.

KOUNINA 06

Από το 1692…

Η Κουνινά, ένα από τα πιο παλιά χωριά της περιοχής, βρίσκεται σε υψόμετρο 560 μέτρων και αναφέρεται ως κατοικημένος τόπος από το 1692 όταν και έγινε η Ενετική Απογραφή. Την εποχή εκείνη δόθηκε η σημερινή ονομασία στην περιοχή από το σλαβικό Kyhdi hafiu, το οποίο στα ελληνικά μεταφράζεται «Κούνια-νάνι». Η φράση αυτή χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το σαθρό και επικίνδυνο έδαφος της περιοχής, το οποίο ανάγκασε τους κατοίκους να μετακινηθούν δύο φορές, μία μετά το σεισμό της 14ης Μαΐου 1748 και άλλη μία μετά τους διαδοχικούς σεισμούς του 1953 και του 1962. Η σχετική απόφαση για μεταφορά του χωριού Κουνινά είχε παρθεί αμέσως μετά τον πόλεμο (υπουργική απόφαση 108723/28.5.1947) αλλά η εφαρμογή της αναβαλλόταν διαρκώς, λόγω των πολλών χρημάτων που έπρεπε να δοθούν για απαλλοτριώσεις και αποζημιώσεις των κατοίκων. Η αρχική θέση του χωριού ήταν ανάμεσα στο Λάκωμα, την Καρίτσα και το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, ενώ η κατοπινή (και σημερινή) θέση ονομαζόταν από τους παλιούς «Βαρελά».
Κατά την Ενετοκρατία υπαγόταν διοικητικά στη Βοστίτσα (δηλ. το Αίγιο). Αν και οι Ενετοί εισήγαν την καλλιέργεια της σταφίδας, εν τούτοις αρχικά η Κουνινά θεωρήθηκε για αυτούς σχεδόν άγονη περιοχή. Έτσι, προκρίθηκε η καλλιέργεια κάποιων ποικιλιών σταφυλιού («βολίτσες» ή «γριμανιώτες», η δεύτερη ονομασία πιθανώς να προέρχεται από τον αρμοστή της Αιγιαλείας επί Ενετοκρατίας, Φραγκίσκο Γριμάνη) καθώς και η καλλιέργεια βαμβακιού (εξ ου και η παλαιότερη ονομασία «Βαμβακιές» της περιοχής νοτιοανατολικά του χωριού).

KOUNINA 05

«Νοσοκομείο» – καταφύγιο κατά την Επανάσταση του 1821

Μετά το σεισμό του 1748 αρκετοί κάτοικοι έφυγαν από το χωριό. Ο πρώτος οικιστής του κοντινού χωριού Ζευγολατιό (σημερινή Τοπική Κοινότητα Ελίκης) ήταν Kουνινιώτης, ονόματι Κανέλλος Καλόγερος (γύρω στο 1760). Το 1772, μετά τα «Ωρλοφικά», το χωριό θα καταστραφεί ολοσχερώς από τους Τουρκαλβανούς και οι κάτοικοι θα χτίσουν το χωριό εκ βάθρων. Μέχρι την Επανάσταση η Κουνινά θα ζει αποκλειστικά από την κτηνοτροφία, καθώς οι κάτοικοί από τον φόβο των τουρκικών αποσπασμάτων παραμελούσαν τις αγροτικές τους εργασίες και κρύβονταν στα δάση και τις σπηλιές.
Στην Επανάσταση του 1821 η Κουνινά θα είναι ένα από τα «νοσοκομεία» – καταφύγια των επαναστατημένων Ελλήνων της περιοχής μαζί με τη Φτέρη και τη Μονή Πεπελενίτσας. Κάτοικοι του χωριού θα απαρτίσουν ξεχωριστό σώμα που θα πάρει μέρος στη μάχη στα Σελά κατά την πολιορκία της Πάτρας (1822), αλλά ο εμφύλιος μεσούσης της Επανάστασης (1824) θα χωρίσει το χωριό στα δύο.

KOUNINA STAFIDAA

Το 1850 φυτεύονται οι πρώτες σταφίδες

Με την απελευθέρωση το 1833 η Κουνινά μαζί με την Παρασκευή και το Κακοχώρι (σημερινές Δάφνες) θα αποτελέσουν τον δήμο Μεγανίτιδος. Πρώτος δήμαρχος του νεοσύστατου δήμου ήταν ο εκ Κουνινάς αγωνιστής, Αργύρης Παπασταθόπουλος, επί της δημαρχίας του οποίου θα κτιστεί ο παλιός ιερός ναός του Αγίου Αθανασίου (εικονογραφημένος από το γνωστό αγιογράφο Κωνσταντίνο Φανέλλη) και θα ιδρυθεί ο σημερινός οικισμός Βόβοδα. Ο Παπασταθόπουλος αποφασίζει μία ημέρα να συγκεντρώσει τους κατοίκους, λέγοντάς τους ότι πρέπει κάτι να κάνουν για να καλυτερέψει η ζωή τους. Τους προτείνει να καλλιεργήσουν ελιές, αμπέλια και σταφίδα. Το 1850 αρχίζουν να φυτεύονται οι πρώτες σταφίδες στη Φωνησκαριά, ενώ 20 χρόνια αργότερα επεκτείνονται μέχρι την Κοτρονά. Από τους πρώτους σταφιδοπαραγωγούς ο Χρυσικόπουλος ή Άρχοντας, ο οποίος έγινε ακολούθως σταφιδέμπορος. Τον ακολούθησαν οι Παπαγιαννέοι, οι Καλπέοι, οι Αλεξανδρέοι, οι Αδαμέοι, οι Χαλμουκέοι κ.ά.
Από το έτος 1885 δοκιμαστικά αρχίζουν να φυτεύονται σταφίδες στο Πετροβούνι και την Αγία Άννα, ενώ από το 1890 η καλλιέργεια προχωρά προς τα ορεινά. Τα έτη 1870 και 1871 η Κουνινά θα ταλαιπωρηθεί από επιδημία ευλογιάς και η ανάπτυξή της θα καθυστερήσει, ενώ την ίδια περίπου εποχή θα ενσωματωθεί στο δήμο Αιγίου.

KOUNINA 07

Το «Σταφιδικό ζήτημα»

Το 1900 η παραγωγή σταφίδας στα πεδινά θα καταστραφεί από περονόσπορο και σε μια νύκτα οι κάτοικοι της Κουνινάς θα γίνουν πλούσιοι καθώς μόνο η δική τους παραγωγή θα σωθεί. Ο απότομος πλουτισμός θα οδηγήσει στο γκρέμισμα της παλιάς εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου και στο χτίσιμο νέας (η οποία θα ολοκληρωθεί το 1926), αλλά η αλόγιστη σπατάλη θα φέρει την Κουνινά μετά από δυο χρόνια στο χείλος της φτώχειας.
Λίγο καιρό αργότερα δημιουργείται το «Σταφιδικό ζήτημα». Οι σταφιδοπαραγωγοί, βλέποντας να μην έχει το προϊόν τους ικανοποιητική τιμή, μιας και οι έμποροι συνέχισαν να τους εκμεταλλεύονται, οργάνωσαν μαζί με άλλα χωριά, τον Αύγουστο του 1906, συλλαλητήριο στο Αίγιο. Μάλιστα, στην παραλία και το σταθμό, εκεί όπου δηλαδή βρίσκονταν σταφιδαποθήκες, δημιουργήθηκαν επεισόδια. Συλλαμβάνονται κάποιοι και οδηγούνται στο Κακουργιοδικείο Πατρών σε μια δίκη που συντάραξε το πανελλήνιο. Τελικά, οι κατηγορούμενοι αθωώνονται, με την αιγιώτικη εφημερίδα «Άμυνα» να γράφει στις 25/3/1907: «Έληξε και η πολύκροτος δίκη των φιλελεύθερων συμπολιτών Αιγιέων διά της πανηγυρικοτάτης αθωώσεως αυτών. Το Δικαστήριο των ενόρκων εδικαίωσε διά της ετυμηγορίας του τους ευγενείς σημαιοφόρους της ιδέας και εδίδαξε στους σταφιδεμπόρους το καθήκον όπερ έχουσι απέναντι των παραγωγών».
Τα μετέπειτα χρόνια για τους σταφιδοπαραγωγούς της Κουνινάς κυλούν δύσκολα, με το προϊόν να πωλείται 200 δραχμές κατά χιλιόλιτρο. Αυτή η κατάσταση ανάγκασε πολλούς να μεταναστεύσουν, αναζητώντας στο εξωτερικό (κυρίως στην Αμερική) μια καλύτερη τύχη.

KOUNINA 08

Γραφεία τού Συνεταιρισμού ακόμα και στο Λονδίνο!

Το 1907 θα εμφανιστούν καθιζήσεις και κλίσεις των σπιτιών από τις πολλές βροχές και θα γίνουν οι πρώτες συζητήσεις για μεταφορά του χωριού. Το 1914 η Κουνινά ξαναγίνεται κοινότητα με πρώτο πρόεδρο τον Γεώργιο Θεοδώρου, ενώ την επόμενη χρονιά ιδρύεται ο Σταφιδικός Συνεταιρισμός με πρώτο πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Λυριντζή. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο επιδημία γρίπης θα χτυπήσει τον πληθυσμό ενώ το 1921 και το 1922 θα γίνει νέα καθίζηση του εδάφους και το 1923 θα συζητηθεί για πρώτη φορά η μεταφορά του χωριού στη θέση «Βαρελά». Η σταφίδα θα γίνει το μοναδικό σχεδόν καλλιεργήσιμο προϊόν της περιοχής και μάλιστα με τόση επιτυχία, ώστε ο Συνεταιρισμός Κουνινάς θα ανοίξει γραφεία στο Λονδίνο το 1926. Ακολουθούν χρόνια κατά τα οποία οι Κουνινιώτες, λόγω της υπερτίμησης της σταφίδας, βρίσκονται σε ανθηρή οικονομική κατάσταση.
Τον Αύγουστο του 1934 πραγματοποιείται μεγάλο συλλαλητήριο στο Αίγιο, όπου σκοτώνονται ο Στάθης Μπακόπουλος (από την Κουνινά) και ο Σπύρος Ντρίνιας (από την Παρασκευή), «υπερασπίζοντες αγροτικά αιτήματα» όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η επιγραφή του μνημείου που έχει στηθεί έξω από τον Συνεταιρισμό Κουνινάς.
Νέες καθιζήσεις πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο θα οδηγήσουν τους κατοίκους να εγκαταλείψουν το χωριό, το οποίο θα επανακατοικηθεί μετά το 1946 και θα μεταφερθεί στη σημερινή του θέση το 1962.

KOUNINA 09

Με διαφορά το «νούμερο 1» χωριό σε παραγωγή

Η Κουνινά έφθανε να παράγει μέχρι και 1.500 τόνους ετησίως, αποτελώντας με διαφορά το «νούμερο 1» σταφιδοχώρι της Αιγιάλειας, η οποία συγκέντρωνε συνολικά περί τους 10.000 τόνους! Η συγκαλλιέργεια με τις ελιές τα τελευταία χρόνια είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η παραγωγή, όμως η αναμπέλωση που γίνεται εδώ και μια τουλάχιστον επταετία «ανέβασε» και πάλι την παραγωγή, με το γραφικό χωριό να εξακολουθεί να κρατά τα… σκήπτρα!
Σήμερα στο χωριό διαμένουν περίπου 400 κάτοικοι, με την πολύ καλή ρυμοτομία να είναι το κύριο χαρακτηριστικό του. Η κεντρική πλατεία του χωριού είναι η δεύτερη σε μέγεθος πλατεία του Αιγίου μετά από εκείνη των Υψηλών Αλωνίων. Παρόλα αυτά, επειδή το χωριό έχει κυρίως αγροτικό προσανατολισμό δεν θα βρείτε πολύ κόσμο.

KOUNINA AEROFOTOGRAFIA
Η Κουνινά μπορεί να μην διαθέτει σημαντικά αξιοθέατα, «κουβαλά» όμως μια μεγάλη ιστορία, την οποία είναι έτοιμοι να σας διηγηθούν οι φιλόξενοι κάτοικοί της. Στις εθνικές επετείους διοργανώνονται διάφορες μικρές εκδηλώσεις, καθώς η Κουνινά υπήρξε από τα σημαντικότερα ανταρτοχώρια της περιοχής, με την προσωνυμία «Μικρή Μόσχα» να υπάρχει ακόμη στη θύμηση όχι μόνο των σημερινών κατοίκων της αλλά και των περισσότερων Αιγιωτών…

Από το περιοδικό “ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ της Αιγιάλειας ” της εφημερίδας “ΠΡΩΤΗ της Αιγιάλειας” – Οι φωτογραφίες που δε φέρουν λογότυπο είναι του Βασίλη Μανουηλίδη


Διαβάστε περισσότερα:
· · ·
Κατηγορίες Άρθρου
ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

Τα σχόλια είναι κλειστά.

protionline.gr