background img
banner
banner

Η Αγιά Σοφιά ως τζαμί και η τούρκικη προκλητικότητα

-Της Πόλας Βακιρλή – Γιαννακοπούλου, φιλολόγου- ποιήτριας-

Επίδειξη ισχύος επιχειρεί τον τελευταίο καιρό το καθεστώς Ερντογάν στην Τουρκία. Ο Τούρκος πρόεδρος και το επιτελείο του έχουν προχωρήσει σε μια σειρά κινήσεων πολιτικών και στρατιωτικών που στοχεύουν να επιβάλλουν τη δυναμική παρουσία της Τουρκίας στη γεωστρατηγική περιοχή της Μέσης Ανατολής και να ενισχύσουν το προφίλ της εξουσίας του.

Λόγοι ιδεολογικοί αλλά και πολιτικοί τροφοδοτούν κινήσεις υπερφίαλες και αυταρχικές όπως είναι η μετατροπή της Αγιά Σοφιάς σε τζαμί με απόφαση της ελεγχόμενης τουρκικής δικαιοσύνης.
Το μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο του Τούρκου προέδρου έχει έναν βαρύ συμβολισμό: την επαναφορά του θεοκρατικού καθεστώτος και την κατάργηση του κοσμικού κράτους που είχε θεσπίσει ο Κεμάλ Ατατούρκ.

Κι αν ο δεύτερος θεωρείται ο ιδρυτής της αστικής φιλελεύθερης δημοκρατίας στην Τουρκία, ο Ερντογάν ονειρεύεται τη μετακεμαλική εποχή και την μετάβαση σε μια Οθωμανικού τύπου ελεγχόμενη και κατ’ επίφαση δημοκρατία.

Στο βάθος αυτής της κατ’ όνομα Τουρκικής δημοκρατίας, υπάρχει ο ορίζοντας του νεοοθωμανισμού τον οποίο εξυμνεί συχνά ο Τούρκος πρόεδρος και σχεδιάζει επικαλώντας τον την λεγόμενη γαλάζια πατρίδα.

Δεν θα αναφερθώ βέβαια στα πολιτικοστρατιωτικά του σχέδια, μέρος των οποίων είναι και η σημερινή κρίση στο Αιγαίο ή το στρατιωτικό σύμφωνο με τη Λιβύη.
Θα μείνω όμως στην αναγκαιότητα της στήριξης του μεγαλοϊδεατισμού του Ερντογάν σε θρησκευτικά σύμβολα, με σκοπό την ευρύτερη συσπείρωση του Μουσουλμανικού κόσμου στον οποίο θα παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Ο συγκερασμός αυτός της θρησκευτικής δύναμης με την πολιτικοστρατιωτική ισχύ, αποτελεί ένα στοιχείο ανασύστασης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζω τις συνεχείς αναφορές του στις περιφανείς νίκες των σουλτάνων και κυρίως τη συχνή μνεία του Μωάμεθ του πορθητή με σκοπό να ενδυναμώσει το εθνικοθρησκευτικό φρόνημα των πολιτών. Και βέβαια μπορεί αυτό να αποτελεί ένα ισχυρό αντίδοτο στην εσωτερική κατάσταση της γείτονος που ταλανίζεται από φτώχεια και την τελευταία παγκόσμια υγειονομική κρίση, δημιουργεί όμως προβλήματα στην παγκόσμια κοινότητα.

Ας αναφερθούμε τώρα στο θέμα της Αγια Σοφιάς που σε λίγες μέρες από σήμερα θα λειτουργεί σαν τζαμί.

Αρχικά να πούμε ότι η επιλογή της 24ης Ιουλίου ως μέρας έναρξης αυτής της λειτουργίας με επίσημη προσευχή έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό.

Την ημερομηνία αυτή υπογράφτηκε η συνθήκη της Λωζάννης που όρισε τα σύνορα της σημερινής Τουρκίας, την οποία έχει αμφισβητήσει πολλές φορές ο Τούρκος πρόεδρος.
Η επαναλειτουργία λοιπόν της Αγιά Σοφιάς ως τζαμιού, αυτή τη μέρα, αποτελεί επικύρωση της παραπάνω αμφισβήτησης και σηματοδοτεί τη νέα εποχή. Νέο θρησκευτικό μουσουλμανικό κέντρο λοιπόν ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουνέσκο, από το έτος 1934.Σφάλμα μέγα έχει χαρακτηρίσει ο Ερντογάν την κατάργηση της Αγιά Σοφιάς ως τζαμιού τότε το οποίο έρχεται η δική του πρωτοβουλία να αποκαταστήσει ως θεματοφύλακας του μουσουλμανικού κόσμου και των ιερών του.

Είχαν προηγηθεί και άλλες τέτοιες ενέργειες επαναλειτουργίας χριστιανικών ναών και μάλιστα της αγίας Σοφίας, ως τζαμιών ,όπως της Τραπεζούντας, της Βιζύης και άλλων. Πολλοί είχαν αναφερθεί και στην επικείμενη λειτουργία ως τζαμιού της Αγιά Σοφιάς στην Πόλη και δεν διαψεύσθηκαν.

Σε άλλους φαινόταν αδιανόητο ότι ένα τέτοιο παγκόσμιο μνημείο, σύμβολο της Χριστιανικής Δύσης, θα έπεφτε θύμα της τουρκικής αυθαιρεσίας.

Και αποτελεί μέγα τεκμήριο αυθαιρεσίας και προκλητικότητας η παραπάνω ενέργεια. Αυθαιρεσίας γιατί ήταν αποτέλεσμα επιλογής Ερντογάν χωρίς να ερωτηθεί η διεθνής κοινότητα στην οποία ανήκε το μνημείο ουσιαστικά από το 1934.

Και προκλητικότητας γιατί προκαλείται το παγκόσμιο περί δικαίου αίσθημα όταν ένα σύμβολο κορυφαίο μιας ένδοξης και σπουδαίας εποχής του Δυτικού πολιτισμού, μετατρέπεται από τη χώρα που το φιλοξενεί, σε μουσουλμανικό τέμενος. Το μουσείο της Αγιά Σοφιάς, ένα από αυτά με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στον κόσμο, αποτελούσε ανάμνηση της ισχυρής Βυζαντινής αυτοκρατορίας και του Ελληνορθόδοξου πολιτισμού της.

Τα μοναδικά της ψηφιδωτά, δείγματα της λαμπρής Βυζαντινής αυτής τέχνης, θα φιμωθούν από την σημερινή ηγεσία της Τουρκίας, καθώς θα καλυφθούν για να συνάδει το όλο σκηνικό με τη μουσουλμανική λατρεία. Κι αυτή είναι μόνο μια κίνηση που είναι γνωστή κοντά στις αναμενόμενες για τις ανάγκες του τζαμιού που θα ακολουθήσουν. Κατά τη γνώμη μου, τέτοιες ενέργειες αποτελούν ιεροσυλία γιατί προσβάλλουν βάναυσα την ιστορική μνήμη των λαών.Καταργείται με αυτό τον τρόπο η συνοχή και η σκοπιμότητα της δημιουργίας του θεσμού των μνημείων της παγκόσμιας πολιτισμικής κληρονομιάς και υφαρπάζεται με προκλητικό τρόπο ένα σπουδαίο μνημείο από τους κόλπους της.

Και το χειρότερο είναι ότι εργαλειοποιείται για να συσπειρώσει τον μουσουλμανικό κόσμο, περιφρονώντας τις αξίες του Χριστιανικού.

Πέρα από όλα αυτά δεν νοείται ένα παγκόσμιο μνημείο να αποκόπτεται βίαια από τον ιστορικό χρόνο και τις ανάγκες που το δημιούργησαν και να χρησιμοποιείται διαφορετικά, ενταγμένο σε άλλον ιστορικό χρόνο και σε άλλες ανάγκες.

Ας φανταστούμε τον ναό του Δία ή της Αθηνάς στην Αθήνα σαν χριστιανικούς ναούς!

Ή τον ναό του Ηλίου των Ίνκας στο Περού ή οποιονδήποτε άλλον λατρευτικό χώρο μη Χριστιανικό να λειτουργεί σαν χριστιανικός χώρος λατρείας.

Ανοσιούργημα θα ήταν αυτό, αν και στο παρελθόν είχε γίνει. Όμως οι παγκόσμιοι θεσμοί όπως ο θεσμός παγκόσμιας πολιτισμικής κληρονομιάς της Ουνέσκο, αυτό τον σκοπό εξυπηρετούν: να διαφυλάσσουν τις ειρηνικές και αρμονικές σχέσεις συνύπαρξης ανάμεσα στους λαούς, διαφυλάσσοντας έτσι τον οικουμενικό χαρακτήρα του ανθρώπου και των σπουδαίων δημιουργημάτων του.


Κατηγορίες Άρθρου
ΑΠΟΨΗ

Σχετικα αρθρα


Τα σχόλια είναι κλειστά.

Το protionline.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει τη διαδικτυακή εμπειρία σου. Εφόσον συνεχίσεις, συμφωνείς με την χρήση των cookies από εμάς. Μάθε περισσότερα

Το protionline.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει τη διαδικτυακή εμπειρία σου. Εφόσον συνεχίσεις, συμφωνείς με την χρήση των cookies από εμάς.

Close