background img
banner
banner

Ανάλυση των «θησαυρών» της Τραπεζάς Αιγίου

ΕΝΤΟΠΙΣΤΗΚΕ ΧΩΡΟΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ – ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΩΡΑ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

Μπορεί κατά τη φετινή περίοδο να μην έγινε ανασκαφή στη μυκηναϊκή νεκρόπολη που έχει έρθει στο «φως» στον αρχαιολογικό χώρο της «Τραπεζάς», ωστόσο η μελέτη των μέχρι τώρα ευρημάτων φανερώνει δείγματα από μία εκπληκτική πολιτιστική και κοινωνική ζωτικότητα της περιοχής.

Φέτος, οι εργασίες διεξήχθησαν στον πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου, στη θέση της αρχαίας αγοράς, στο κέντρο του πλατώματος της Τραπεζάς εκεί όπου εντοπίστηκε χώρος συγκέντρωσης από την πρώιμη αρχαιότητα

Ένα πλήθος ταφικών κτερισμάτων και σκευής τάφων υψηλής ποιότητας, αποκαλύφθηκε κατά το πενταετές πρόγραμμα της ανασκαφικής έρευνας στη μυκηναϊκή νεκρόπολη της Τραπεζάς, σε απόσταση επτά χιλιομέτρων νοτιοδυτικά του Αιγίου. Τα ευρήματα μαρτυρούν την εκπληκτική πολιτιστική και κοινωνική ζωτικότητα της περιοχής. Το πλάτωμα ταυτίζεται με την πόλη των Ρυπών, η οποία αποτελεί την Μητρόπολη του Κρότωνα στην κάτω Ιταλία κατά τον αποικισμό του 8ου αιώνα π.Χ. Η μυκηναϊκή νεκρόπολη βρίσκεται στο νοτιοδυτικό πρανές του πλατώματος και επάνω στον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε στην ακρόπολη των ιστορικών χρόνων. Οι τάφοι που ερευνήθηκαν διατάσσονται σε τρία τουλάχιστον επίπεδα άνδηρα κατά μήκος της νότιας πλευράς της Τραπεζάς, σε απόσταση λίγων μέτρων ο ένας από τον άλλον, σε παράλληλη διάταξη και με προσανατολισμό βορρά-νότου. Πρόκειται για θαλαμοειδείς τάφους λαξευμένους στον μαλακό βράχο του υπεδάφους.

Τι περιλαμβάνει η νεκρόπολη

Η νεκρόπολη, περιλαμβάνει τάφους με πλάτος θαλάμων που δεν υπερβαίνουν τα 3,5-4 μέτρα, δρόμους με μήκος όχι μεγαλύτερο των 6-7 μέτρων και με πλάτος όχι μεγαλύτερο του 1,5 μέτρου. Οι ταφικοί θάλαμοι έχουν ποικίλα σχήματα, κυκλικά, ορθογώνια ακόμα και σχεδόν τετράπλευρα με αποστρογγυλεμένες γωνίες και τοιχώματα ακανόνιστου περιγράμματος.

Όπως αναφέρει στο protionline.gr ο διευθυντής της συστηματικής ανασκαφής της Τραπεζάς Αιγίου Δρ Ανδρέας Γ. Βόρδος, ΄΄φέτος δεν πραγματοποιήθηκε ανασκαφή στη θέση της μυκηναϊκής νεκρόπολης. Έγινε μόνο η μελέτη των μέχρι τώρα ευρημάτων. Λόγω των ειδικών συνθηκών της επιδημίας του κορωνοϊού, τα άτομα που δουλέψαμε ήταν σχετικά περιορισμένα στον αριθμό τους. Οι εργασίες διεξήχθησαν στον πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου, στην θέση της Αρχαίας Αγοράς, στο κέντρο του πλατώματος της Τραπεζάς. Σταδιακά, έρχονται στο φως ορισμένα κτίρια που ορίζουν την θέση της Αρχαίας Αγοράς, αφήνοντας περιμετρικά τους, ένα «Π» από την πρώιμη αρχαιότητα, τον 8ο αιώνα προ Χριστού. Δεν έχουν βρεθεί αρχαία κατάλοιπα. Λογίζεται ως ένας χώρος συγκέντρωσης, ακριβώς κάτω από τον κεντρικό μεγάλο ναό΄΄.

Πτηνόμορφος ασκός

Επίσης, έχουν αποκαλυφθεί επιμήκεις λάκκοι κάτω από τους θαλάμους, κόγχες λαξευμένες στα τοιχώματα των δρόμων για τη δευτερογενή εναπόθεση παλαιότερων ταφών, καθώς και λάκκοι – ελλειψοειδούς ή τετράγωνου σχήματος – στα δάπεδα των δρόμων, τα οποία βρέθηκαν κενά και θα μπορούσαν αρχικά να έχουν λαξευτεί για την απόκρυψη τελετουργικής σκευής. Ιδιαίτερης σημασίας είναι οι πλευρικοί θάλαμοι στους δρόμους των τάφων, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν για ενταφιασμό παιδιών.

Η χρήση των τάφων ήταν πολύχρονη και εντατική.

Οι θάλαμοι των τάφων κατέρρευσαν στους ιστορικούς μόλις χρόνους, μεταξύ της Γεωμετρικής και της Αρχαϊκής περιόδου, όπως φαίνεται να δηλώνουν τα αντικείμενα τα οποία βρέθηκαν στους «κρατήρες» που σχηματίστηκαν στο έδαφος λόγω της κατάρρευσης των οροφών των θαλάμων.

Η νεκρόπολη, η οποία ιδρύθηκε στην ΥΕ IIIA 1 περίοδο, γνώρισε ιδιαίτερα έντονη και ακμάζουσα χρήση κατά την πρωτοανακτορική περίοδο του μυκηναϊκού κόσμου, παράλληλα δηλαδή με την ακμή των μεγάλων κέντρων των Μυκηνών, της Τίρυνθας και της Πύλου.

Μία σημαντική επανάχρηση των τάφων χρονολογείται στον 12ο αιώνα π.Χ., κατά τη μετανακτορική περίοδο, πιθανώς μετά την πρώιμη ΥΕ IIIΓ, όταν οι τάφοι ανοίχθηκαν εκ νέου και κατ’ επανάληψη, αποτελώντας παράλληλα χώρο τέλεσης ταφικών εθίμων και σύνθετων τελετουργικών πρακτικών ως το τέλος της Εποχής του Χαλκού, κατά πάσα πιθανότητα στην προχωρημένη Υπομυκηναϊκή περίοδο.

Χρήσιμα συμπεράσματα από την ποιότητα των ευρημάτων

Η ποιότητα των ευρημάτων της μυκηναϊκής νεκρόπολης της Τραπεζάς, αποδεικνύεται από τα πολύτιμα σύνολα αγγείων που δηλώνουν εξάρτηση από τα ανακτορικά πρότυπα αλλά και αυτόνομους δεσμούς μεταξύ ευρύτερων περιοχών, από τη δυτική Πελοπόννησο έως την Κρήτη.

Τα κτερίσματα εμπλουτίζονται με πλήθος σφραγιδόλιθων και κάθε είδους χάντρες και ψήφους από ποικίλα υλικά – γυαλί, φαγεντιανή, χρυσό, κορνεόλη, ορεία κρύσταλλο – που συνθέτουν περιδέραια και περίτεχνα κοσμήματα, χρυσά περίαπτα σε σχήμα βουκράνων που παραπέμπουν στις εμπορικές σχέσεις με το ανατολικό Αιγαίο και την Κύπρο. Κάποιοι τάφοι μαρτυρούν ως επί το πλείστον την παρουσία στοιχείων ελιτισμού, καθώς το κοινωνικό κύρος τους και ο πιθανός δεσμός τους με τα ανάκτορα εκφράζονται ιδίως με τον πολύτιμο συνδυασμό όπλων και εργαλείων.
Η μετανακτορική περίοδος κατά τον 12ο αι. π.Χ και μετά, περιλαμβάνει διάφορες φάσεις χρήσης, οι οποίες εντυπωσιάζουν κυρίως για τις τελετουργικές τους πρακτικές. Αυτές αφορούν στον τρόπο αντιμετώπισης των οστών και των καταλοίπων των προγενέστερων νεκρών, οι οποίοι εκλαμβάνονται ως ένδοξοι πρόγονοι και γίνονται αποδέκτες προσφορών. Σκοπός αυτών των τελετών είναι η δημιουργία ενός γενεαλογικού δεσμού μέσω της ενεργοποίησης της μνήμης ενός παρελθόντος που εκλαμβάνεται ως γηγενές και συστατικό στοιχείο της κοινότητας.

Επιπλέον, τα ευρήματα από τις επιχώσεις των δρόμων των τάφων παρέχουν αποκλειστικές μαρτυρίες κοινωνικών πρακτικών που αποτελούν ένα ορόσημο στην τέλεση της κηδείας, αλλά και τελετουργιών όπως προσφορές και χοές μπροστά στις σφραγισμένες θύρες των θαλάμων κατά τις μεταθανάτιες επισκέψεις στους τάφους.

Έτσι, η νεκρόπολη καθίσταται επιπλέον και χώρος μετάδοσης των παραδόσεων και της κοινωνικής μνήμης.

Δεν είναι ακόμη σαφής η θέση του μυκηναϊκού οικισμού της Τραπεζάς. Πιθανώς, κατά τη διάρκεια του πρώιμου κύκλου χρήσης της νεκρόπολης ο οικισμός βρισκόταν σε ένα ύψωμα, σε απόσταση περίπου 100 μέτρων νότια της Τραπεζάς. Σήμερα, στη θέση αυτή, βρίσκεται σε εξέλιξη η έρευνα ενός μεσοελλαδικού οικισμού ο οποίος έχει αποδώσει σποραδικές μαρτυρίες μυκηναϊκής κεραμικής.

Ευχαριστίες από την ομάδα ανασκαφής

Ο κ. Βόρδος μέσω του protionline.gr δεν παρέλειψε να εκφράσει τις ευχαριστίες του προς όλους όσοι στηρίζουν την ανασκαφή, λέγοντας: ΄΄Να ευχαριστήσω και εγώ προσωπικά αλλά και όλη η ομάδα της ανασκαφής, τους φορείς που χρηματοδοτούν την έρευνα αυτή: Η «Εταιρία Έρευνας Αρχαίας Ρυπικής» είναι ένα πολιτιστικό σωματείο που ιδρύθηκε για να συνδράμει αυτό το ερευνητικό έργο των ανασκαφών, αποτελούμενο από εξέχοντα μέλη της τοπικής κοινωνίας. Η «Ολυμπία Οδός Α.Ε» που μας συνδράμει οικονομικά τα τελευταία τέσσερα έτη.
Το Ίδρυμα «Λεβέντη» που στέκεται πάντα δίπλα μας και κοντά μας, όντας πολύ «γενναιόδωρο» απέναντι στην ανασκαφή και τις ανάγκες της Τραπεζάς. Αυτοί, είναι η απόλυτη και πολύτιμη βοήθειά μας΄΄.

Σημειώνεται ότι στο διεπιστημονικό πρόγραμμα της έρευνας της μυκηναϊκής νεκρόπολης μετέχει και η Καθηγήτρια της Αιγαιακής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Udine Elisabetta Borgna με ομάδα φοιτητών των Πανεπιστημίων Udine, Τεργέστης και Βενετίας, καθώς και με μεταπτυχιακούς φοιτητές Ελληνικών Πανεπιστημίων.


Διαβάστε περισσότερα:
Κατηγορίες Άρθρου
ΤΟΠΙΚΑ

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Το protionline.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει τη διαδικτυακή εμπειρία σου. Εφόσον συνεχίσεις, συμφωνείς με την χρήση των cookies από εμάς. Μάθε περισσότερα

Το protionline.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει τη διαδικτυακή εμπειρία σου. Εφόσον συνεχίσεις, συμφωνείς με την χρήση των cookies από εμάς.

Close