ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΙΣ ΠΥΛΕΣ ΤΟΥ Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΟ ΑΙΓΙΟ
«Όταν στεκόμαστε μέσα στον υλικό ναό της δόξας Σου, Θεέ μας, αισθανόμαστε και πιστεύουμε, ότι βρισκόμαστε στον Ουρανό και στέκουμε μπροστά στον θρόνο Σου». Μία γλυκιά προσμονή διακατέχει όλους τους Αιγιώτες αλλά και μία βαθιά συγκίνηση, καθώς η ώρα που ο βαριά πληγωμένος Ιερός Ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου θα λάμψει ξανά, έφτασε.
Την προσεχή Πέμπτη 20 Νοεμβρίου, παραμονή της εορτής των Εισοδίων, το σήμαντρο του ναού θα ηχήσει ξανά, τριάντα χρόνια μετά, καλώντας τους πιστούς να συνεορτάσουν την επαναλειτουργία του, μαζί με… τα πρώτα βήματα της Θεοτόκου προς τον Θεό.
Εισερχόμενος κάποιος σε ένα τέτοιο λαμπρό οικοδόμημα, όπως είναι ο Ιερός Ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου Αιγίου, αυθόρμητα έρχεται στη σκέψη του η φράση από το τροπάριο «Εν τώ ναώ εστώτες της δόξης Σου εν ουρανώ νομίζομεν, Θεοτόκε, πύλη επουράνιε, άνοιξον ημίν την θύραν του ελέους Σου». Η μελογοπρέπειά του μαρτυρεί την ευλάβεια των προγόνων μας που δημιούργησαν κάτι τόσο όμορφο, αφιερωμένο στην είσοδο της Παναγίας στον ναό, στα τρία της χρόνια. Και η αναστύλωσή του φανερώνει πως και πάλι η πίστη δεν εγκαταλείπει τους σύγχρονους ανθρώπους. Παραμένει άσβεστη στις ψυχές και μεταφράζεται σε θεάρεστη πράξη.
Ο πλήρως αναστυλωμένος και ανακαινισμένος Ιερός Ναός, ανοίγει τις πύλες του το απόγευμα της προσεχούς Πέμπτης όπου – όπως ανακοινώθηκε και την Κυριακή στους Ιερούς Ναούς μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας -στις 6.30μ.μ. θα ψαλεί Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός. Επίσης, την επομένη, ημέρα της εορτής, στις 7.00 το πρωί θα τελεσθεί Όρθρος και Πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Και στις δύο Ιερές Ακολουθίες θα χοροστατήσουν ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Ιερώνυμος και ο Μητροπολίτης πρώην Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος. Από την Ιερά Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας έχουν προσκληθεί και θα παραστούν το ζεύγος των ευεργετών του ναού, οι άνθρωποι που κράτησαν ζωντανό το όραμα επαναλειτουργίας του, ο ιδιοκτήτης της εταιρείας ΑΙΓΕΑΣ/ΑΜΚΕ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΕΡΓΟΥ και Πολιτικός Διοικητής του Αγίου Όρους, Αθανάσιος Μαρτίνος και η σύζυγός του Μαρίνα.
Ευσεβής πόθος και ιερή αγωνία τριάντα χρόνων…
Ο ίδιος ο κ. Μαρτίνος έχει δηλώσει: «Οι εκκλησίες μας είναι σημαντικά μνημεία. Η διάσωση και συντήρησή τους είναι σημαντική για την ιστορική και πολιτιστική μας κληρονομιά.
Οι Ιεροί Ναοί λειτουργούν σαν πνευματικά κέντρα παράλληλα με τη λατρευτική τους ιδιότητα». Και ποιος ξέρει άραγε τι θα είχε συμβεί με τον Ιερό Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου Αιγίου, εάν ο Σεπτός Γέροντας, τότε Μητροπολίτης Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβρόσιος δεν είχε γνωστοποιήσει το αδιέξοδο που υπήρχε ως προς την αποκατάσταση του ναού από τις ζημιές που προκάλεσε ο σεισμός του 1995, στον κ. Μαρτίνο. Εκεί που είχαν περάσει 24 χρόνια και το θρησκευτικό αυτό μνημείο παρέμενε εγκαταλελειμμένο από την πολιτεία (παρότι από το 1982 με υπουργική απόφαση της Μελίνας Μερκούρη είχε χαρακτηριστεί «έργο τέχνης που χρήζει ειδικής κρατικής προστασίας»), η ελπίδα που κρατούσε άσβεστη ο κ. Αμβρόσιος, αλλά και πλήθος ενοριτών και πιστών, έγινε φως.
Μαζί με την επαναλειτουργία του Ιερού Ναού, συμπληρώθηκαν και τα 130 χρόνια (1894-2024) από την εκ βάθρων ανέγερση του περικαλλούς θρησκευτικού οικοδομήματος, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ, μετά την ολοσχερή καταστροφή τού προηγούμενου ναού από τον σεισμό του 1861. Συγκαταλέγεται δε μεταξύ των αρχαιότερων και ιερότερων σεβασμάτων τοπικής Εκκλησίας. Η αρχιτεκτονική του ναού, ο περίτεχνος γλυπτός διάκοσμος και οι επιγραφές του, τον κατατάσσουν σε ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα χριστιανικά μνημεία.
Τι αναμένεται να αναφέρει ο Μητροπολίτης κ. Ιερώνυμος
Ο Μητροπολίτης κ. Ιερώνυμος, κατά την ομιλία του με αφορμή την εορτή και επαναλειτουργία του Ιερού Ναού των Εισοδίων, πρόκειται να αναπέμψει ευχαριστίες προς τον «Δομήτορα της Εκκλησίας, Κύριον Ιησούν Χριστόν» που ευλόγησε να έρθει εις πέρας αυτό το τόσο σημαντικό εκκλησιαστικό έργο, όνειρο ζωής του Μητροπολίτου κ. Αμβροσίου, μέσω του οποίου εξευρέθη ο τρόπος για την αποκατάστασή του επικινδύνος τρωθέντος αρχιτεκτονικού αυτού θησαυρού.
Επίσης, δοξάζοντας τον Θεό για το πολύτιμο αυτό δώρο του, θα αναφερθεί με συναισθήματα ευγνωμοσύνης σε όλους όσοι κοπίασαν ώστε να επιτευχθεί αυτό το μικρό «θαύμα». Εκτός από τον πρωτοκάτοχό του κ. Αμβρόσιο, ο Σεπτός Ποιμενάρχης θα αναφερθεί στην πηγαία διάθεση προσφοράς και στην αποφασιστικότητα του Αθανασίου Μαρτίνου ο οποίος επωμίστηκε όλο το οικονομικό βάρος έως την αποπεράτωση του έργου. Θα αναφερθεί ακόμη στους ιερείς που λειτούργησαν στον ναό, όπως ήταν ο μακαριστός π. Ανδρέας Λουκόπουλος, ο π. Χρήστος Ρέλλας αλλά και ο σημερινός εφημέριος π. Χρήστος Δημήτρουλας, τα εκκλησιαστικά συμβούλια κ.λπ.
Τα δύσκολα χρόνια και η χαρμόσυνη είδηση
Με τον φονικό σεισμό του 1995 που έπληξε το Αίγιο, ο ιστορικός ναός «λαβώθηκε» επικίνδυνα και υπέστη σοβαρότατες ζημιές- με κίνδυνο ακόμα και την ολική κατάρρευσή του-με αποτέλεσμα να καταστεί ανενεργός λειτουργικά για σχεδόν 30 χρόνια!
Οι μελέτες αποκατάστασης δεν προχώρησαν στην πράξη για πολλά χρόνια λόγω έλλειψης χρηματοδότησης κι άλλων περιπλοκών, παρέμενε κλειστός και ανενεργός περιβαλλόμενος από προστατευτικές σκαλωσιές, μέχρις ότου ο ευσεβής και φιλάνθρωπος κ. Μαρτίνος, δι’ ενεργειών του Μητροπολίτου κ. Αμβροσίου, προσφέρθηκε να καταβάλει όλο το ποσό (κόστος) αποκατάστασης (8.000.000 ευρώ). Στο διάστημα αυτό, ο ναός επί 29 συναπτά έτη στεγάστηκε και λειτουργεί σε υπόγειο γειτονικό κτίριο, στοιχειωδώς διαμορφωμένο, για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των ενοριτών και των πιστών.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 2019, ο Μητροπολίτης κ. Αμβρόσιος έδωσε τη χαρμόσυνη είδηση και ανέγνωσε στο χριστεπώνυμο πλήρωμα την επιστολή του κ. Μαρτίνου ότι αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την αναστύλωση και ανακαίνιση του ναού.
Το επισφράγισμα ήρθε στα τέλη Αυγούστου του 2020 κι ενώ είχε ήδη αναλάβει το πηδάλιο της Μητροπόλεως ο σημερινός Ποιμενάρχης κ. Ιερώνυμος. Τότε δόθηκε η απάντηση από τη Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων, Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων προς τη Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων στην οποία ξεκαθαρίζει πως δεν έχει αντίρρηση για την υλοποίηση του έργου, με τον Μητροπολίτη κ. Ιερώνυμο τότε να ανακοινώνει πως ξεκινούν άμεσα οι εργασίες!
Το ιστορικό του ναού
Ο πάνσεπτος Ιερός Ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου, όπως φαίνεται στο κτηματολόγιο της Βοστίτσας το οποίο έκανε το 1690 ο Ενετός μηχανικός Φ. Βαντάικ, αναφέρεται υπό το όνομα «Παναγία η Ξένη», ίσως επειδή ήταν η πρώτη που συναντούσαν οι ξένοι επισκέπτες του Αιγίου, κατά την είσοδό τους στην πόλη από το λιμάνι.
Σύμφωνα, μάλιστα, με τις ιστορικές πηγές, ο ναός αυτός διαδέχτηκε αρχαίο ναό με άγαλμα και άλσος, αφιερωμένο στην Ήρα ή τον Δία, που γειτόνευε με θέατρο, πλησίον της αγοράς.
Η εκκλησία «Παναγία η Ξένη» αναφέρεται επίσης, από τον Γάλλο περιηγητή Φραγκίσκο Πουκεβίλ στό βιβλίo του «Ταξίδι στην Ελλάδα» (Voayage dans la Grece), κατά την επίσκεψή του στο Αίγιο, το 1815. Ο παλιός ναός καταστράφηκε από τον σεισμό του 1861 και επί σχεδόν τριάντα χρόνια στεγαζόταν και λειτουργούσε σε παρακείμενο παράπηγμα.
Ανεγέρθη εκ βάθρων γύρω στο 1894 σε σχέδια του Έρνστ Τσίλλερ με έξοδα των ενοριτών και ιδιαίτερα του πλούσιου ενορίτη Ξενοφώντα Σταυρουλόπουλου.
Θαυμαστή αρχιτεκτονική
Αποτελεί έργο της ωριμότητας του Τσίλλερ, ο οποίος ήδη διένυε την πέμπτη δεκαετία της ζωής του. Στο αρχείο Τσίλλερ, που βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη, σώζονται 5 σχέδια του ναού. Περιλαμβάνουν δύο διαφορετικές κατόψεις, τη βόρεια και ανατολική όψη, κάτοψη θεμελίων, καθώς και τομή κατά μήκος και κατά πλάτος. Από την πρόχειρη μελέτη των σχεδίων και του κτηρίου φαίνεται ότι από τον αρχικό σχεδιασμό μέχρι την κατασκευή του έργου μεσολάβησαν σημαντικές τροποποιήσεις.
Ο ναός είναι βυζαντινού ρυθμού, σταυροειδής με τρούλο, με δύο κωδωνοστάσια στη δυτική όψη και τρίπλευρη αψίδα κατά την όψη του ιερού. Ο τρούλος περιστοιχίζεται από 14 οκτάπλευρους μυτερούς οβελίσκους και δύο εντυπωσιακούς τρουλίσκους, που κοσμούν τα κωδωνοστάσια. Στα αετώματα, στους τρούλους, στους οβελίσκους και σε όλα τα τεχνικά σημεία είναι έντονη η παρουσία της κεραμικής διακόσμησης, η οποία αποτελείται από αναγεννησιακά και γοτθικά διακοσμητικά στοιχεία, απροσάρμοστα ρυθμολογικά και μορφολογικά μεταξύ τους.
