Του Ηλία Ασπρούκου, Περιβαλλοντολόγου
Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι γεμάτες αντιφάσεις. Εκεί όπου θα περίμενε κανείς καθαρότητα προθέσεων, συχνά συναντά σκιάσεις, μισόλογα και συναισθήματα που κινούνται ταυτόχρονα σε αντίθετες κατευθύνσεις. Το παράδοξο «σε αγαπούν αλλά και σε μισούν συγχρόνως» δεν είναι υπερβολή, είναι μια ακριβής περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί πολλές φορές ο ανθρώπινος ψυχισμός. Η αγάπη και ο φθόνος δεν αποκλείουν η μία την ύπαρξη του άλλου. Συχνά συνυπάρχουν, σιωπηλά, κάτω από την επιφάνεια.
Κάθε σχέση, είτε φιλική είτε οικογενειακή είτε επαγγελματική, έχει τη δική της δυναμική. Όταν κάποιος μάς αγαπά, δεν σημαίνει ότι θα απαλλαγεί από την ανασφάλεια, τον ανταγωνισμό ή την ανάγκη να νιώθει υπεροχή. Η αγάπη δεν οδηγεί αυτόματα στη γενναιοδωρία, όμως ούτε και ο θαυμασμός οδηγεί πάντα στην αποδοχή. Υπάρχουν άνθρωποι που μας νοιάζονται πραγματικά, αλλά δυσκολεύονται να αντέξουν τη στιγμή που εμείς προοδεύουμε περισσότερο από αυτούς. Τότε γεννιέται ένας αντιφατικός κόμπος, χαίρονται για εμάς, αλλά ταυτόχρονα φοβούνται μήπως η επιτυχία μας φωτίσει τις δικές τους αβεβαιότητες.
Η ρίζα αυτού του φαινομένου βρίσκεται στην ανθρώπινη φύση. Οι περισσότεροι άνθρωποι επιθυμούν το καλό μας και το εννοούν. Θέλουν να μας δουν να προχωράμε, να βρίσκουμε τον δρόμο μας, να χτίζουμε κάτι δικό μας. Ωστόσο, η επιθυμία αυτή έχει συχνά ένα αθέατο όριο, αρκεί το δικό μας καλό να μην ξεπερνά το δικό τους. Όταν οι πορείες διασταυρώνονται και οι συγκρίσεις μπαίνουν στη μέση, αρχίζει το τράβηγμα της συναισθηματικής ισορροπίας. Η επιτυχία του άλλου, όσο κι αν την επικροτούμε, μπορεί να λειτουργήσει σαν καθρέφτης που αναδεικνύει τα δικά μας κενά.
Σε αυτή τη συνθήκη δεν υπάρχει απόλυτος «καλός» ή «κακός». Πρόκειται περισσότερο για μια σύγκρουση ανάμεσα στην όμορφη πλευρά της ανθρώπινης σχέσης και στην αμυντική πλευρά της ανθρώπινης ψυχής. Όλοι κουβαλάμε φόβους, ανασφάλειες, προσδοκίες. Και στις διαπροσωπικές σχέσεις, αυτοί οι φόβοι άλλοτε κρύβονται κι άλλοτε εμφανίζονται με τρόπους απρόβλεπτους, μικρές αποστάσεις, ξαφνικές ψυχρότητες, σχόλια που μοιάζουν αθώα αλλά προκαλούν πληγές.
Η αναγνώριση αυτού του διπλού συναισθήματος μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τους γύρω μας. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνουμε καχύποπτοι, αλλά ότι χρειάζεται να βλέπουμε πέρα από τις λέξεις. Να αντιλαμβανόμαστε πως κάποιος μπορεί πραγματικά να μας νοιάζεται και παρόλα αυτά να δυσκολεύεται να διαχειριστεί τη δική μας άνοδο. Η ωριμότητα βρίσκεται στο να αποδεχθούμε αυτή την πολυπλοκότητα χωρίς να την παίρνουμε πάντα προσωπικά.
Παράλληλα, όμως, μας καλεί να είμαστε προσεκτικοί με εκείνους που κρύβουν τον φθόνο πίσω από ένα πέπλο ενδιαφέροντος. Υπάρχουν άνθρωποι που θα χαμογελάσουν στις επιτυχίες μας, αλλά βαθιά μέσα τους θα ευχηθούν να μην ήταν τόσο μεγάλες. Είναι οι ίδιοι που θα μας πουν ότι θέλουν «το καλό μας», αλλά θα δυσφορήσουν όταν αυτό το καλό απαιτεί να αφήσουμε πίσω όσα μας κρατούν στάσιμους, συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων.
Τελικά, το ρητό αυτό αποτελεί μια υπενθύμιση πως οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι ούτε απόλυτα φωτεινές ούτε απόλυτα σκοτεινές. Είναι ένα μίγμα από αγάπη, φόβο, θαυμασμό, ανασφάλεια και εγωισμό. Και μέσα σε όλα αυτά, ο δικός μας ρόλος είναι να αναγνωρίζουμε ποιοι μας αγαπούν αληθινά, ποιοι μας φοβούνται και ποιοι απλώς δεν μπορούν να αντέξουν την εξέλιξή μας. Να πορευόμαστε με καλοσύνη, αλλά και με επίγνωση. Γιατί, τελικά, το πραγματικό μας καλό δεν πρέπει να καθορίζεται από τα όρια των άλλων, αλλά από τα δικά μας όνειρα και προσδοκίες.
