Του Εκπαιδευτικού, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΜΕΣΑΖΟΥ
“Τιμά ο εκπαιδευτικός κόσμος, στις 30 Ιανουαρίου κάθε χρόνο, τους Τρεις Ιεράρχες: το Βασίλειο το Μέγα, το Γρηγόριο το Θεολόγο και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο και μας καλεί να “σκιρτίσωμεν αγγαλόμενοι εν τη πανδήμω πανηγύρει των διδασκάλων ημών”.
Όλοι γνωρίζουμε πως οι Τρεις Ιεράρχες έζησαν σε μια εποχή με δύσκολα προβλήματα: εκκλησιαστικά ,κοινωνικά , οικονομικά, εκπαιδευτικά.
Η εκκλησία, μετά το διάταγμα των Μεδιολάνων που έθεσε τέρμα στους διωγμούς, είχε να αντιπαλέψει με κακοδοξίες που απειλούσαν να νοθεύσουν το ορθόδοξο δόγμα της.Οι Τρεις Ιεράρχες πρωταγωνιστές σ΄αυτόν τον αγώνα, με τη ζωή και το έργο τους,ξεκαθάρισαν τις χριστιανικές αλήθειες από τις πλάνες,οργάνωσαν τη ζωή της εκκλησίας και έκαναν το χριστιανισμό πράξη.
Υπήρξαν ολοκληρωμένες προσωπικότητες που δε διακρίθηκαν μόνο σ’ έναν τομέα αλλά παντού!Χαρακτηρίζονταν για τη θεολογική τους κατάρτιση,την επιστημονική τους συγκρότηση ,τη ριζοσπαστική κοινωνική τους παρουσία, την ευρύτητα του πνεύματος και την κριτική τους στάση απέναντι σε κάθε μορφής εξουσία.
Η φιλομάθεια,η δίψα για μόρφωση και η επίδοση στις σπουδές ήταν γνωρίσματά τους από τον καιρό που ήταν φοιτητές. Σφυρηλάτησαν το μορφωτικό ιδεώδες και αγωνίστηκαν για τη διάδοση κοινωνικών αρετών: αδελφότητας, ισοτιμίας και δικαιοσύνης.
Για τη σοφία τους και τη χριστιανική τους ζωή, η ορθόδοξη Εκκλησία τους ονόμασε αγίους και γιορτάζουν ο καθένας ξεχωριστά. Αλλά επειδή δημιουργήθηκε διαφωνία για το ποιος από τους τρεις πρόσφερε τα περισσότερα, αποφασίστηκε και καθιερώθηκε από τα τέλη του 4ου αιώνα να υπάρχει και για τους τρεις μια κοινή γιορτή, στις 30 Ιανουαρίου κάθε έτους.
Κι επειδή είναι και προστάτες των γραμμάτων, καθιερώθηκε να είναι και γιορτή των γραμμάτων και της ελληνοχριστιανικής παιδείας. Η καθιέρωση έγινε μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό και από το 1842, η γιορτή καθιερώθηκε ως εκπαιδευτική από τη σύγκλητο του Πανεπιστήμιου Αθηνών
Έτσι επεκτάθηκε στα σχολεία που την ημέρα αυτή οργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις και δράσεις στη μνήμη των Αγίων.
Ας αναφέρουμε όμως κάποια γνωστά – άγνωστα στοιχεία. Οι Τρεις Ιεράρχες ήταν Παιδαγωγοί. Στη φαρέτρα τους είχαν δύο όπλα. Την ελληνική γλώσσα και την ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση τα οποία κατάφεραν να αξιοποιήσουν. Θεμελίωσαν τη Σχεσιοδυναμική Παιδαγωγική, την παιδαγωγική του προσώπου, τη συνάντηση με το σημαντικό άλλο, την καθοδήγηση, τη νουθεσία, την ενθάρρυνση, την ενδυνάμωση σώματος και ψυχής μέσω της παιδαγωγικής δημιουργίας και ευθύνης. Ήταν οι πρώτοι που περιέγραψαν τη “θεωρία του νου”(κατανόηση νοητικών καταστάσεων, πρόβλεψη συμπεριφοράς, ενσυναίσθηση). Ήταν οι πρώτοι που καθόρισαν και εφάρμοσαν τα εργαλεία ανάπτυξης της κριτικής σκέψης (γλωσσική καλλιέργεια, μνήμη, λογική ακολουθία συλλογισμού και τεκμηρίωση άποψης για λήψη αποφάσεων). Ανέδειξαν την Παιδαγωγική ως την κορυφαία επιστήμη διαμόρφωσης της ανθρώπινης προσωπικότητας και εχέγγυο ασφαλούς κοινωνικοποίησης.
Σήμερα παρότι τα μέσα αλλάζουν ,η ανάγκη για σκέψη, νόημα, κατανόηση, προφορική και γραπτή έκφραση και η δημιουργία αξιακού κώδικα ζωής παραμένουν. Είναι οι πατέρες της θεωρίας του εποικοδομισμού, οι οποίοι έδειξαν το δρόμο της εξέλιξης της γνώσης στον άνθρωπο.Είναι η θεωρία που επικρατεί στις μέρες μας όπου ο μαθητής δεν είναι παθητικός δέκτης, αλλά δημιουργεί τις δικές του γνώσεις, με τον εκπαιδευτικό να λειτουργεί ως διευκολυντής. Η οπτικοποίηση της ύλης, η χρήση εποπτικού υλικούστα μαθήματα, η χαρτογραφία, η γραφή, η ορθογραφία, οι δημιουργικές κατασκευές, ο εθελοντισμός, η συνεργασία, η ανάγκη εργασίας, η σύμπραξη θεωρίας και πράξης,παιδαγωγικά τεκμηριώθηκαν από Αυτούς. Όλα τα παραπάνω όχι μόνο περιλαμβάνονται στην πολυσχιδή εργογραφία τους, αλλά έγιναν στάση ενάρετης ζωής με τις πράξεις τους, που χρειάζονται βιβλία για να αναφερθούν. Είχαν όμως και δύο μειονεκτήματα.
Ήταν Έλληνες ορθόδοξοι και φορούσαν ράσο αντί πορφύρας. Το πολύπλευρο έργο τους σταχυολόγησαν πολλά μεγάλα ονόματα της παιδαγωγικής και όχι μόνο επιστήμης από το δυτικό κόσμο, βάζοντας διαφορετικές ονομασίες, αλλάζοντας λέξεις, κάνοντας προσθαφαιρέσεις- πολλές καινοφανείς-για να το κατοχυρώσουν ως σύγχρονο έργο δικό τους, το οποίο βρήκε εφαρμογή στην εκπαίδευση χρόνια τώρα. Τααποτελέσματα όμως που διαπιστώνονται στον 21ο αιώνα, παραβατικότητας, εκφοβισμών, βίας, εγκληματικότητας, εξαρτήσεων, φρικτώνδυστυχημάτων, ψυχικώννοσημάτων,ανευθυνότητας, αδιαφορίας κ.α.δε δικαιώνουν κανέναν. Αυτά παρατηρούνται στα δικά μας σπίτια και σχολεία, στο δρόμο, στις πλατείες στα γήπεδα, στις γειτονιές, στους χώρους εργασίας και αλλού τα τελευταία χρόνια. Εγκλωβισμένοι στο αδιέξοδο με άναρθρες κραυγές ψάχνουμε δικαιολογίες, αναζητάμε τον…υπεύθυνο, γνωρίζοντας όμως κατά βάθος ότι κάτι,κάπως, κάπου λάθος κάνουμε εμείς!
Μια φορά το χρόνο, στις 30 Ιανουαρίου, οι Τρεις Ιεράρχες-Παιδαγωγοί μας δείχνουν τον αληθινό δρόμο, μας καλούν να επιστρέψουμε στις βασικές αξίεςτης παιδαγωγικής επιστήμης που τόσο απλόχερα μας χάρισαν αλλά προκλητικά και εγωιστικά τις αγνοούμε.
