Του Ηλία Ασπρούκου – περιβαλλοντολόγου
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα είναι εκ νέου πρωθυπουργός επειδή είναι αναντικατάστατος. Θα είναι επειδή το πολιτικό σύστημα, στο μεγαλύτερο μέρος του, λειτουργεί υπέρ του. Όχι μέσα από κάποια συνωμοσία, αλλά μέσα από την αδυναμία του να παράξει μια πειστική, σοβαρή και κυβερνητική εναλλακτική. Σε μια χώρα που αναζητά σταθερότητα, σχέδιο και καθαρό λόγο, η αντιπολίτευση προσφέρει κυρίως θόρυβο, ασάφεια και πολιτική αμηχανία.
Η προσπάθεια εκτοπισμού του σημερινού πρωθυπουργού βασίζεται περισσότερο στον βερμπαλισμό παρά σε συγκροτημένο πολιτικό λόγο. Λέξεις πολλές, ένταση άφθονη, αλλά προτάσεις ελάχιστες. Η κριτική δεν συνοδεύεται από εφαρμόσιμες λύσεις, η καταγγελία δεν μεταφράζεται σε πρόγραμμα διακυβέρνησης. Το αποτέλεσμα είναι ένας δημόσιος διάλογος φτωχός σε περιεχόμενο, που εξαντλείται σε γενικότητες και ηθικές κορώνες. Και όταν η πολιτική δεν πείθει με σχέδιο, τότε ο πολίτης επιλέγει τη γνωστή συνταγή όχι από πίστη, αλλά από έλλειψη επιλογών.
Την ίδια στιγμή, στο πολιτικό τοπίο ξεφυτρώνουν σκιώδη κόμματα και πρόχειρα σχήματα. Πολιτικές κατασκευές χωρίς ιδεολογικό βάθος, χωρίς στιβαρή ηγεσία, χωρίς αφήγημα για τη χώρα. Κόμματα που γεννιούνται ως αντίδραση και όχι ως πρόταση, ως άρνηση και όχι ως όραμα. Δεν συγκροτούν αντίπαλο δέος απλώς διασπούν τον χώρο, κατακερματίζουν τη δυσαρέσκεια και τελικά ενισχύουν τον ήδη ισχυρό.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί το άλλοτε κραταιό ΠΑΣΟΚ. Ένα κόμμα που κυβέρνησε, άφησε ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα και σφράγισε ιστορικές περιόδους της Μεταπολίτευσης, σήμερα δείχνει να έχει χάσει πλήρως τον βηματισμό του. Χωρίς σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό, ταλαντεύεται διαρκώς ανάμεσα σε δύο κόσμους, άλλες φωνές το σπρώχνουν προς τα δεξιά, αναζητώντας ρόλο συμπληρώματος εξουσίας και άλλες το τραβούν προς τα αριστερά, χωρίς όμως καθαρό σχέδιο και σύγχρονη πρόταση. Το αποτέλεσμα είναι πολιτική σύγχυση και στρατηγική ακινησία.
Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ δεν καταφέρνει να εμπνεύσει την αίσθηση ότι μπορεί να σηκώσει στις πλάτες της μια σοβαρή διακυβέρνηση. Δεν εκπέμπει δύναμη, ούτε πολιτικό βάρος. Περιορίζεται στη διαχείριση μιας παρακμάζουσας κατάστασης, στη συντήρηση ενός ποσοστού και όχι στη διεκδίκηση της εξουσίας με αξιώσεις. Αντί για ανασυγκρότηση, παρακολουθούμε μια προσπάθεια επιβίωσης. Όπως είναι γνωστό η επιβίωση δεν αρκεί για να πείσει μια κοινωνία που ζητά λύσεις.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, παραμένει η απουσία εναλλακτικής ηγεσίας. Η πολιτική δεν είναι μόνο προγράμματα είναι και πρόσωπα. Σήμερα, πέρα από τον σημερινό πρωθυπουργό, δεν αναδεικνύεται μια προσωπικότητα που να μπορεί να σταθεί με αυτοπεποίθηση, εμπειρία και θεσμική επάρκεια απέναντί του. Δεν αρκεί να λες «όχι στον Μητσοτάκη». Πρέπει να μπορείς να πεις «ναι, εγώ μπορώ καλύτερα» και φυσικά να το αποδείξεις.
Σε ένα περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις γεωπολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές οι πολίτες δεν αναζητούν πειράματα. Αναζητούν προβλεψιμότητα, σοβαρότητα και στοιχειώδη ασφάλεια. Όσο η αντιπολίτευση εμφανίζεται διχασμένη, ανέτοιμη και εγκλωβισμένη σε εσωτερικές της αντιφάσεις, τόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενισχύεται ως μοναδική ρεαλιστική επιλογή. Όχι επειδή είναι αλάνθαστος, αλλά επειδή δεν υπάρχει κάποιος που να πείθει ότι μπορεί να κάνει κάτι καλύτερο.
Το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει όχι επειδή παράγει ισχυρούς πρωθυπουργούς, αλλά επειδή δεν παράγει ισχυρούς αντιπάλους. Όταν δεν υπάρχει σοβαρό «απέναντι», το «ίδιο» παγιώνεται. Έτσι, ο σημερινός πρωθυπουργός κυριαρχεί όχι λόγω παντοδυναμίας, αλλά λόγω πολιτικής μοναξιάς.
Η δημοκρατία χρειάζεται επιλογές, συγκρούσεις σχεδίων και καθαρές προτάσεις. Χρειάζεται ηγέτες που να μπορούν να διεκδικήσουν την εξουσία με όρους ευθύνης, όχι απλώς να την καταγγέλλουν. Μέχρι να εμφανιστεί μια τέτοια δύναμη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα παραμένει χωρίς πραγματικό αντίπαλο. Κάποιοι μπορεί να πουν αυτό μας βολεύει ή αυτό βολεύει τον ίδιο το πρωθυπουργό, ναι! Αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι υγιές ούτε για το πολιτικό σύστημα ούτε για τη χώρα.
Αυτό για όλους εκείνους που μπορούν και βλέπουν την πολιτική από απόσταση και με καθαρή ματιά.
