ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ, ΠΟΙΟΙ ΤΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ, ΤΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΣΟΥΣ… ΧΩΡΑΝΕ ΣΤΗΝ ΑΧΑΪΑ!
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και επιθέσεις ακόμα και στην Κύπρο (στη βρετανική στρατιωτική βάση) αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για τα καταφύγια στις διάφορες χώρες του κόσμου.
Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης υφίσταται καταφύγια από την εποχή του μεσοπολέμου 1918 – 1939 τα οποία χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Σύμφωνα με δημοσιογραφική έρευνα, ειδικότερα στη Δυτική Ελλάδα, υφίστανται σήμερα διάφορα ενεργά καταφύγια τα οποία έχουν δημιουργηθεί πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε, δημιουργήθηκε ένα πρώτο εκτεταμένο δίκτυο προστασίας, με χιλιάδες καταφύγια σε όλη τη χώρα σε δημόσιες υπηρεσίες, σε ιδιωτικές ιδιοκτησίες, κάτω από πολυκατοικίες, κατοικίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Πολλοί από αυτούς τους χώρους εξακολουθούν να υφίστανται σήμερα, κρυμμένοι κάτω από κεντρικούς δρόμους και λόφους!
Το πιο γνωστό καταφύγιο στην περιοχή βρίσκεται στην Πάτρα κάτω από τα Ψηλά Αλώνια και έχει μετατραπεί σε μουσείο.
Υπαρκτά αλλά… άγνωστα
«Υπάρχουν γνωστά καταφύγια; Προφανώς όχι! Χώροι που είναι ανοικτοί στο κοινό είναι χώροι διατηρητέοι που δεν χρησιμοποιούνται πλέον όμως ως καταφύγια» αναφέρει στην «Πρώτη» στέλεχος της Παλλαϊκής Άμυνας και αρμόδιο της Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (ΠΑΜ-ΠΣΕΑ).
Το οποίο βέβαια για προφανείς λόγους, δεν αποκαλύπτει ούτε το όνομά του ούτε το που (για ποιόν συνεργαζόμενο φορέα στα ΠΣΕΑ) εργάζεται!
Το επόμενο ερώτημα που του θέσαμε είναι: Ποια είναι και ποιοι τα γνωρίζουν και τι μπορεί να ξέρει ο κόσμος για τα καταφύγια στην περιοχή (είτε σε περιφερειακό επίπεδο, είτε σε επίπεδο Αχαΐας).
«Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε πόσα άτομα γνωρίζουν, υπάρχουν για παράδειγμα στελέχη της ΕΛ.ΑΣ., της Π.Υ. και των δήμων που είναι αρμόδια για την συντήρηση και λειτουργία καταφυγίων σε τοπικό επίπεδο. Επικαιροποιημένη λίστα διαθέτει μόνο η ΕΛ.ΑΣ.
Το τελευταίο διάστημα μας προσεγγίζουν δήμαρχοι της Αχαΐας και μας ρωτούν… Όμως ένας δήμαρχος είναι σίγουρος ότι θέλει να γνωρίζει; Η δημοσιοποίηση αυτών των χώρων απαγορεύεται ρητά! Όποιος αυτοδιοικητικός μάθει δεν πρέπει να… γνωρίζει, διότι αν μαθευτεί ότι ενημερώνει τον κόσμο, θα βρει τον… μπελά του από το Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ. και το ΓΕΕΘΑ που εποπτεύει!» μας εξηγεί.
Χοροθέτηση
Η επόμενη απορία – ερώτηση είναι… γιατί εποπτευτεί το ΓΕΕΘΑ και η ΕΛ.ΑΣ.;
Η απάντηση είναι σαφής: «Η χωροθέτηση των καταφυγίων είναι σαφής, σε όλες τις μεγάλες πόλεις για τον πληθυσμό με εποπτεία της Αστυνομίας και κοντά σε σημεία-στόχους πιθανών επιθέσεων».
Η απάντηση αυτή μας δίνει και τα πρώτα πιθανά σημεία καταφυγίων σε επίπεδο Αχαΐας:
- Περιοχές κοντά στην 116 Π.Μ. του Αράξου, στην Δυτική Αχαΐα.
- Περιοχές κοντά στην ΕΒΟ-ΕΑΣ Αιγίου.
- Κοντά στο λιμάνι της Πάτρας και του Αιγίου.
- Περιοχές με υψηλή συγκέντρωση πληθυσμού σε Πάτρα, Αίγιο κ.ά.
Τα περισσότερα καταφύγια στο Αίγιο είναι υπόγειοι χώροι πολυκατοικιών αλλά και ναών.
Προδιαγραφές
Ένας μέσος όρος καταφυγίου σε μεγάλη πόλη είναι τα 500 άτομα χωρητικότητα.
Με βάση τις προδιαγραφές, το καταφύγιο διαθέτει μια κεντρική είσοδο – έξοδο και μια εναλλακτική έξοδο, σε περίπτωση βομβαρδισμού ή άλλης δολιοφθοράς στην είσοδο, σε περίπτωση πολέμου.
«Υπάρχουν χώρες που δημοσιοποιούν χώρους καταφυγίων όμως εμείς όχι καθώς πάντα υπάρχει ο φόβος της δολιοφθοράς και της κατασκοπείας η οποία βέβαια ανθεί στη χώρα μας τελευταία…
Άλλωστε ποιος μας δεσμεύει ότι χώρες που δίνουν λίστες με καταφύγια τα έχουν δημοσιοποιήσει όλα ή μόνο αυτά που κρίνουν ότι δεν στοχοποιούνται;» αναρωτιέται η «πηγή» μας.
Με βάση καταγραφή του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη στα τέλη του 2025 έχουμε 3,5 χιλιάδες χώρους καταφυγίων σε όλη τη χώρα.
Πάλι η «πηγή» μας θέτει και ένα άλλο ζητούμενο: «Εκτός από τους χώρους καταφυγίων που είναι στις λίστες, υπάρχουν και άλλοι πιθανοί χώροι που καλύπτουν τις προδιαγραφές αλλά θα χρησιμοποιηθούν εν… ευθέτω χρόνο. Δεν περιλαμβάνονται σε λίστες αλλά περιγράφονται ώστε να κρύβουν κόσμο!» μας αναφέρει.
Σε κάθε περίπτωση, η ευθύνη των χώρων αυτών κατανέμεται μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ιδιωτών ιδιοκτητών τους.
71 στον Δήμο Αιγιαλείας – Οι 29 μέσα στο Αίγιο
Οι χώροι αυτοί, στον νομό Αχαΐας έχουν ως εξής: 136 στον Δήμο Πατρέων, 71 στον Δήμο Αιγιαλείας, 64 στον Δήμο Καλαβρύτων, 151 στον δήμο Δυτικής Αχαΐας και 21 στον Δήμο Ερυμάνθου. Από τα 71 σημεία συνάντησης στον Δήμο Αιγιαλείας, τα 29 είναι μέσα στον πόλη του Αιγίου, ενώ τα υπόλοιπα διασκορπίζονται σε ορεινά και πεδινά σημεία όπου υπάρχουν μεγάλα χωριά και οικισμοί. Είναι εμφανές ότι πρόκειται για ανοιχτούς χώρους, κοινόχρηστους, πλατείες κ.λπ. που αποτελούν κεντρικά σημεία και είναι γνωστά στους κατοίκους.
Ο Διαδικτυακός Χάρτης Ασφαλών Χώρων είναι σχεδιασμένος με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται μεταξύ άλλων: -Προσβασιμότητα: Η υπηρεσία είναι διαθέσιμη διαδικτυακά, χωρίς να απαιτείται εγκατάσταση εφαρμογής. -Πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο: Ο χάρτης εμφανίζει όλες τις εγκεκριμένες τοποθεσίες προσωρινής φιλοξενίας πολιτών (καταφύγια), όπως έχουν οριστεί από την Πολιτική Προστασία, τους Δήμους και τις Περιφέρειες.
10 TIPS ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΥΓΙΑ
1. Οι δήμοι της Αχαΐας είναι αρμόδιοι για τη συντήρηση των δημόσιων καταφυγίων.
2. Iδιοκτήτες ιδιωτικών καταφυγίων οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι χώροι μπορούν να τεθούν σε επιχειρησιακή λειτουργία σε διάστημα 24 ωρών
3. Κάθε 6 μήνες μηχανικός της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος με την ΕΛ.ΑΣ. και την Π.Υ. ελέγχει τα ιδιωτικά καταφύγια και οι δήμοι, πάλι με ΕΛ.ΑΣ. και Π.Υ. επιθεωρούν τα δικά τους!
4. Την ύπαρξη των καταφυγίων, εκτός από ΕΛ.ΑΣ., Π.Υ, και ΓΕΕΘΑ, δύνανται να γνωρίζουν οι συντονιστές στα Αυτοτελή Τμήματα Παλλαϊκής Άμυνας και Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (ΠΑΜ ΠΣΕΑ) της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
5. Αρμόδια για τις σειρήνες και την συγκέντρωση του πληθυσμού σε προκαθορισμένα σημεία είναι η διεύθυνση Πολιτικής Άμυνας της ΕΛ.ΑΣ.
6. Τελευταία σε κάθε δήμο της Αχαΐας συστάθηκε Γραφείο Παλλαϊκής Άμυνας, πάλι σε συντονισμό Περιφέρειας, ΕΛ.ΑΣ., Π.Υ. και Αποκεντρωμένης.
7. Τα καταφύγια διέπονται από συγκεκριμένους κανόνες και υποχρεώσεις για τους πολίτες και αφορούν βέβαια την υγιεινή και ασφάλεια.
8. Ο τοπικός μηχανισμός Παλλαϊκής Άμυνας συμμετέχει συχνά σε ασκήσεις εκκένωσης πόλεων αλλά και δημοσίων υπηρεσιών και νοσοκομείων.
9. Περιφέρεια και Δήμοι μπορεί να επιτάξουν με «φύλλο πορείας» όποιο ακίνητο τηρεί τις προδιαγραφές για να λειτουργήσει ως κανονικό ή εναλλακτικό καταφύγιο…
10. Δεν υπάρχουν μόνιμες λίστες καταφυγίων αλλά επικαιροποιμένες λίστες με ελεγμένους χώρους που αλλάζουν και μπορούν να τεθούν άμεσα σε χρήση!
«Υπάρχουν σχέδια εκκένωσης, είναι επικαιροποιημένα και γνωρίζουν αυτοί που εμπλέκονται το τι πρέπει να κάνουν και να οργανωθούν σε ομάδες και όλα αυτά σε συνεργασία με την Αστυνομία. Επίσης έχουν γίνει και όλοι οι απαραίτητοι έλεγχοι των καταφυγίων» αναφέρει ο Αντιπεριφερειάρχης της Π.Ε. Αχαΐας Φωκίων Ζαΐμης.
