Του ΒΑΣΙΛΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ – Ανεξάρτητου δημοτικού συμβούλου
Ύστερα από 2 μήνες ολιγωρίας και στασιμότητας, το Διακοπτό σιγεί και αιμορραγεί. Μαζί του αιμορραγεί ολόκληρος ο τουριστικός και εμπορικός κόσμος της Αιγιάλειας και των Καλαβρύτων. Η παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας του ιστορικού Οδοντωτού Σιδηροδρόμου Διακοπτού – Καλαβρύτων δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ζήτημα είναι μια πράξη βίαιης αποκοπής της περιοχής από τον αναπτυξιακό της πνεύμονα.
Η απουσία του ιστορικού τρένου δεν είναι ένα συνηθισμένο συγκοινωνιακό κενό. Αποτελεί ένα σοβαρό πλήγμα για την τοπική οικονομία, την επιχειρηματικότητα και την ταυτότητα της Δυτικής Ελλάδας. Στα 130 χρόνια ζωής του, ο Οδοντωτός υπήρξε το σύμβολο της σύνδεσης του ορεινού όγκου με τον Κορινθιακό, μετατρέποντας το Διακοπτό και τα Καλάβρυτα σε έναν ενιαίο προορισμό παγκόσμιας εμβέλειας.
Η «Ψυχή» ενός Τόπου υπό Διωγμό
Ο Οδοντωτός δεν είναι ένα «γραφικό τρενάκι» για τουριστική κατανάλωση. Είναι η ψυχή του τόπου. Είναι ένα ζωντανό ιστορικό μνημείο, ένα μέσο σταθερής τροχιάς με διαχρονικό ρόλο, που συνδέει τη φυσική ομορφιά του φαραγγιού του Βουραϊκού με την πολιτιστική κληρονομιά. Παρά τη σημασία του, το ελληνικό κράτος συνεχίζει να τον αντιμετωπίζει χωρίς τη σοβαρότητα που απαιτεί ένα έργο εθνικής εμβέλειας.
Η σημερινή εικόνα εγκατάλειψης δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας μεθοδικής απαξίωσης. Ενώ το 1996 χαρακτηρίστηκε επίσημα ιστορικό διατηρητέο μνημείο, το κράτος ποτέ δεν του φέρθηκε με τον δέοντα σεβασμό. Μέχρι πρότινος πάνω στις ράγες που διασχίζουν το φαράγγι, ταξίδευε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα μέσο μεταφοράς: ταξίδευε η ιστορία μας.
Από Τεχνολογικό Θαύμα του 19ου Αιώνα σε μπαλάκι ευθυνών
Ο Οδοντωτός γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ως έργο ανάγκης και επιβίωσης. Σε μια εποχή που το κόστος μεταφοράς προϊόντων από τα Καλάβρυτα στην ακτή ήταν υψηλότερο από τη μεταφορά τους από την Οδησσό, το ελληνικό κράτος τόλμησε. Χωρίς ευρωπαϊκά κονδύλια, κατασκευάστηκε ένα τεχνολογικό θαύμα:
- 22 χιλιόμετρα γραμμής σε εξαιρετικά δύσβατο έδαφος.
- 49 γέφυρες (μεταλλικές και πέτρινες) και 6 σήραγγες.
- Το σπάνιο σύστημα διπλής οδοντωτής γραναζωτής γραμμής.
Σήμερα 130 χρόνια μετά υπό τη σκέπη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με δεκάδες διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία και άφθονη τεχνογνωσία είμαστε ανίκανοι για τη διατήρησή του.
Για εμάς τους νέους, ο Οδοντωτός είναι οι μνήμες της παιδικής μας ηλικίας.
Ως άνθρωπος της επιστήμης, γνωρίζω ότι κανένα έργο δεν είναι άτρωτο στη φύση. Γνωρίζω όμως επίσης ότι η εγκατάλειψη δεν είναι τεχνική μοίρα, αλλά πολιτική επιλογή. Αντί να υπάρχει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διάσωσης και αναβάθμισης, η κοινωνία παρακολουθεί με εμπαιγμό μια ατελείωτη συζήτηση για το «ποιος είναι αρμόδιος» για την απαξίωση ενός νευραλγικού τοπόσημου για την Αιγιάλεια.
Η τοπική κοινωνία πληρώνει το Κόστος της Αδράνειας
Σήμερα, μετά από πυρκαγιές, κατολισθήσεις και ένα αέναο «γαϊτανάκι» μεταφοράς ευθυνών μεταξύ Υπουργείων και Φορέων, η κατάσταση έφτασε στο μη παρέκει. Το πλήγμα για τα ξενοδοχεία, την εστίαση και τον τουρισμό είναι ανεπανόρθωτο.
Ο Οδοντωτός είναι ο βασικός πυλώνας της τοπικής οικονομίας.
Χιλιάδες επισκέπτες επιλέγουν την περιοχή αποκλειστικά για την εμπειρία του Βουραϊκού, ενός ταξιδιού μέσα σε προστατευμένη περιοχή Natura που δεν συγκρίνεται με τίποτα άλλο στην Ευρώπη. Η πτώση της τουριστικής κίνησης είναι αισθητή, ο χρόνος έχει ήδη τελειώσει.
Ένα Συγκεκριμένο Σχέδιο Δράσης Τώρα
Η επαναλειτουργία του δεν μπορεί να είναι αντικείμενο ατέρμονων συσκέψεων. Απαιτείται ένα σαφές πλάνο:
Ο Ρόλος του ΤΕΕ: Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας πρέπει να αναλάβει μέσα από την Προγραμματική τον ρόλο του ενιαίου φορέα συντονισμού και υλοποίησης των έργων. Διαθέτει την επιστημονική επάρκεια να σταματήσει τον κατακερματισμό των αποφάσεων και να φέρει αποτέλεσμα.
Μελέτη Διακινδύνευσης: Πρέπει να εκπονηθεί άμεσα μια τεκμηριωμένη μελέτη για ολόκληρη τη γραμμή. Με βάση ποια επιστημονικά δεδομένα αποφασίστηκε η 60ήμερη διακοπή; Χρειαζόμαστε ακριβή χαρτογράφηση των επικίνδυνων σημείων.
Τεχνικά Έργα Θωράκισης: Απαιτούνται άμεσα έργα προστασίας από βραχοπτώσεις, με σεβασμό στο περιβάλλον για άρσης της επικινδυνότητας. Η προστασία της φύσης δεν είναι εμπόδιο, αλλά προϋπόθεση για τη λειτουργία του τρένου.
Ανάπτυξη συστήματος συνεχούς παρακολούθησης.
Διαδικασίες Fast Track: Οι ρυθμοί της ελληνικής γραφειοκρατίας σκοτώνουν τον Οδοντωτό. Απαιτούνται ταχύτατες δημοπρατήσεις, όπως συμβαίνει σε άλλα μεγάλα έργα υποδομής.
Ανανέωση Τροχαίου Υλικού: Οι μηχανικές βλάβες δεν είναι πρόσχημα για λουκέτο. Απαιτείται άμεση αναβάθμιση των συρμών και παραγγελία νέου εξοπλισμού.
Η Επόμενη Μέρα: Ένας Ανεξάρτητος Φορέας Διαχείρισης
Είναι πλέον σαφές ότι ο Οδοντωτός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα «δευτερεύον τμήμα» της Hellenic Train. Είναι αναγκαία η δημιουργία ενός Ανεξάρτητου Φορέα Διαχείρισης.
Ένας φορέας με τη συμμετοχή των Δήμων Αιγιάλειας και Καλαβρύτων, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και των τοπικών παραγωγικών φορέων, θα μπορούσε να εγγυηθεί έναν μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό.
Ο Οδοντωτός είναι το πρόσωπο της περιοχής μας στον κόσμο. Δεν ζητάμε χάρη, απαιτούμε το αυτονόητο: να σταματήσει η αιμορραγία και το ιστορικό τρένο να ξαναβρεί τη θέση του στις ράγες της ανάπτυξης και της ιστορίας.
Ο χρόνος τελείωσε. Η ώρα της δράσης είναι τώρα και ξεκίνησε δυναμικά με την εκδήλωση που οργάνωσε η Επιτροπή Πρωτοβουλίας Φορέων & Πολιτών.
