ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΔΗΜΟ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ
Αλλαγές στο σύστημα εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών, εισαγωγή της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων και επίλυση ζητημάτων εποπτείας και οικονομικής διαχείρισης των ΟΤΑ περιλαμβάνονται στον Κώδικα της Αυτοδιοίκησης που αναρτήθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Σε τοπικό επίπεδο, οι απόψεις για την ορθότητα των αλλαγών διίστανται, ειδικά για τον «επίμαχο» δεύτερο γύρο των εκλογικών αναμετρήσεων που, παραδοσιακά στον Δήμο Αιγιαλείας, φέρνει ως επιτυχόντα τον δεύτερο του πρώτου γύρου…
Ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει 2.000 διάσπαρτες διατάξεις
Πρόκειται για ένα νομοθέτημα 761 άρθρων, το οποίο επιπλέον ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας. Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελείται από 6 βιβλία: Το πρώτο βιβλίο περιέχει οργανωτικές διατάξεις για τη συγκρότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την κατηγοριοποίηση των δήμων, τον τρόπο εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών και το πλαίσιο ελέγχου των προεκλογικών δαπανών. Στο δεύτερο βιβλίο περιγράφεται αναλυτικά το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων, η ταξινόμηση των νομικών προσώπων της αυτοδιοίκησης και η καταστατική θέση των αιρετών.
Οι αρμοδιότητες, η καταγραφή τους και ο τρόπος άσκησης αυτών περιέχεται στο τρίτο βιβλίο, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων από όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών τους. Στο τέταρτο βιβλίο συντελείται μια μεγάλη αλλαγή σε όλο το πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των δήμων και των περιφερειών, με στόχο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους λειτουργίας, ενώ η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο αποκλειστικά της νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ ρυθμίζεται στο πέμπτο βιβλίο, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου εποπτείας. Τέλος, το έκτο βιβλίο επικεντρώνεται σε γενικές διατάξεις που αφορούν στη λειτουργία της αυτοδιοίκησης, με σημαντικότερη την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Τι αλλάζει από τις επόμενες εκλογές
Το σχέδιο νόμου προβλέπει αλλαγή του τρόπου εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών. Έτσι, από τις προσεχείς εκλογές του 2028 οι ψηφοφόροι θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής και δεύτερου συνδυασμού. Σε κάθε ψηφοδέλτιο κάτω από το έμβλημα του συνδυασμού, το όνομα του υποψήφιου δημάρχου/περιφερειάρχη και τα ονόματα των υποψηφίων δημοτικών/περιφερειακών συμβούλων, θα υπάρχει η ένδειξη «Εναλλακτική Ψήφος» και από κάτω τα ονόματα των υπόλοιπων συνδυασμών και σε παρένθεση το ονοματεπώνυμο του υποψήφιου δημάρχου/περιφερειάρχη. Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 ψήφο επί των έγκυρων ψήφων της πρώτης επιλογής, οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασμοί προκρίνονται στη δεύτερη φάση καταμέτρησης.
Οι δεύτερες ψήφοι (δεύτερη επιλογή) των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που μένουν εκτός της δεύτερης φάσης προστίθενται στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών. Επιτυχών συνδυασμός θα ανακηρύσσεται όποιος έχει συγκεντρώσει: α) κατά την πρώτη φάση, το 50% + 1 ψήφο επί των εγκύρων της πρώτης επιλογής ή β) κατά τη δεύτερη φάση, τις περισσότερες ψήφους μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι δεύτερες ψήφοι των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που αποκλείστηκαν από τη δεύτερη φάση.
Δήμαρχος/περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του συνδυασμού που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του 42%. Αν κανένας συνδυασμός δεν υπερβεί αυτό το όριο, τότε το αρμόδιο δικαστήριο προβαίνει στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης: στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών αθροίζονται, ανά συνδυασμό, οι εναλλακτικές ψήφοι που τους αντιστοιχούν, από τα ψηφοδέλτια των λοιπών συνδυασμών, οι οποίοι δεν μετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης. Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.
Η ηλεκτρονική ψήφος
Επιπλέον, εισάγεται η δυνατότητα προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Ακόμη, θεσμοθετείται η διεξαγωγή συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Περιέχονται επίσης διατάξεις που αναβαθμίζουν τα συμβούλια νέων με σαφείς κανόνες για την εκλογή τους και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.
Στο σχέδιο νόμου γίνεται καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης. Με τον τρόπο αυτόν, αποφεύγονται επικαλύψεις και κενά, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης (κεντρικό κράτος, δήμοι, περιφέρειες).
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι αναρτημένος για σχόλια και παρατηρήσεις στον διαδικτυακό τόπο της Ανοιχτής Διακυβέρνησης (opengov.gr) έως τις 4 Ιουνίου 2026. Προς ψήφιση αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή εντός του Ιουνίου.
Χρ. Γούτος: «Στη σωστή κατεύθυνση διότι δεν αφήνει να γίνεται το «παζάρι» του β΄ γύρου»
Την άποψη ότι ο νέος κώδικας για την αυτοδιοίκηση είναι στη σωστή κατεύθυνση, εξέφρασε στo Protionline.gr ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας του Δημοτικού Συμβουλίου, Χρήστος Γούτος ο οποίος έχει την… κακή εμπειρία του β΄ γύρου που του στέρησε δύο φορές τη δημαρχία, δεδομένου ότι ο συνδυασμός του είχε εκλεγεί πρώτος την πρώτη Κυριακή.
Όπως τόνισε ο κ. Γούτος, ΄΄κατά τη γνώμη μου, ο νέος κώδικας είναι στη σωστή κατεύθυνση διότι δεν αφήνει να γίνεται το «παζάρι» του δεύτερου γύρου που ως γνωστόν αλλοιώνει τη βούληση του εκλογικού σώματος και δίνει έδαφος στο να γίνονται οι γνωστές συναλλαγές της δεύτερης Κυριακής.
Έχει σημασία ότι πάμε και πάλι σε μεγάλα ψηφοδέλτια, παρότι είχε ακουστεί ότι θα μειωνόταν ο αριθμός, πράγμα που σημαίνει ότι θα είναι δύσκολο να συγκροτηθεί ένας συνδυασμός.
Θετική είναι επίσης η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο της νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ. Γενικότερα, γνωρίζοντας τις μέχρι στιγμής παθογένειες του συστήματος, το σχέδιο που τίθεται σε διαβούλευση με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο΄΄.
Να σημειωθεί ότι η θητεία της κάθε δημοτικής/περιφερειακής αρχής παραμένει πενταετής και οι εκλογές θα διεξάγονται κάθε φορά την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.
Γ. Παλαιολογόπουλος: «Η εκλογή προέδρου πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τον δήμαρχο»
Ασαφές παραμένει το τοπίο του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης ως προς την εκλογή των προέδρων της κοινοτήτων καθώς δεν ξεκαθαρίζεται εάν θα επέλθει αλλαγή ως προς την εκλογή τους. Σημειωτέον ότι αυτό που ίσχυσε το 2023 είναι ότι στις κοινότητες με πληθυσμό έως 300 κατοίκους εκλέγεται ο πρόεδρος του συνδυασμού που συγκέντρωσε την πλειοψηφία. Ωστόσο, στις μεγαλύτερες κοινότητες, η εκλογή γίνεται με αναλογικό σύστημα (συνδυασμοί), με αρκετές ανατροπές να συμβαίνουν και σε τοπικό επίπεδο στην προηγούμενη εκλογική διαδικασία.
Από τo Protionline.gr ζητήθηκε η γνώμη του προέδρου της Δημοτικής Κοινότητας Ροδοδάφνης Γιώργου Παλαιολογόπουλου, ο οποίος σημείωσε: ΄΄Η αλήθεια είναι ότι στο σχέδιο που έχει δοθεί στη δημοσιότητα δεν υπάρχει αναφορά στον τρόπο εκλογής των προέδρων των κοινοτήτων, γεγονός που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν προτίθενται να διαφοροποιήσουν το σύστημα από τις προηγούμενες εκλογές. Προσωπική μου άποψη είναι ότι ο πρόεδρος της κοινότητας θα πρέπει να εκλέγεται με τους σταυρούς που του δίνουν οι συντοπίτες του, προτίμηση που λαμβάνει ανεξάρτητα από τον δήμαρχο. Είναι άδικο ο πρόεδρος να βρίσκεται κάτω από την εποπτεία του δημάρχου. Ο κόσμος στα χωριά ψηφίζει τον πρόεδρο εκτιμώντας τις δυνατότητες και τη διάθεσή του να προσφέρει ανεξάρτητα από τον δήμαρχο΄΄. Επιπλέον, ο κ. Παλαιολογόπουλος παρατήρησε πως ΄΄στην περίπτωση του Δήμου μας, ο δήμαρχος κ. Ανδριόπουλος δεν ξεχωρίζει με ποιο συνδυασμό εξελέγη ο κάθε πρόεδρος, βλέπουμε πως υπάρχει συνεργασία με όλους, άρα δεν τίθεται θέμα καλής συνεργασίας για να εκλέγεται ο πρόεδρος του δημάρχου΄΄.
