Συμπληρώνονται σήμερα δεκαέξι χρόνια από ένα από τα πιο σκοτεινά γεγονότα της νεότερης ελληνικής Ιστορίας: τον εμπρησμό του υποκαταστήματος της Marfin στη Σταδίου, που στοίχισε τη ζωή σε τρεις εργαζόμενους και σε ένα αγέννητο παιδί. Η 5η Μαΐου 2010 παραμένει μια πληγή που δεν έχει κλείσει, όχι μόνο για τις οικογένειες των θυμάτων αλλά και για ολόκληρη την κοινωνία.
Η χώρα βρισκόταν τότε στην αρχή της μνημονιακής περιόδου. Η γενική απεργία εκείνης της ημέρας είχε συγκεντρώσει πάνω από 200.000 διαδηλωτές στο κέντρο της Αθήνας, σε μια από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις της εποχής. Μέσα σε αυτό το τεταμένο κλίμα, λίγο πριν τις δύο το μεσημέρι, ομάδα κουκουλοφόρων επιτέθηκε στο υποκατάστημα της Marfin στη Σταδίου 23, την ώρα που μέσα εργάζονταν περίπου 25–30 άτομα.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, τρία άτομα έσπασαν τα τζάμια και πέταξαν μολότοφ και δοχείο με εύφλεκτο υλικό στο εσωτερικό. Η φωτιά εξαπλώθηκε ακαριαία, τυλίγοντας το κτίριο σε πυκνό, μαύρο καπνό. Κάποιοι από τους εργαζόμενους κατάφεραν να διαφύγουν μέσω του φωταγωγού, άλλοι διασώθηκαν από την Πυροσβεστική, όμως τρεις άνθρωποι εγκλωβίστηκαν στον τρίτο όροφο και έχασαν τη ζωή τους από ασφυξία.
Τα θύματα ήταν η 32χρονη Αγγελική Παπαθανασοπούλου, έγκυος τεσσάρων μηνών, ο 36χρονος Επαμεινώνδας Τσάκαλης και η 35χρονη Παρασκευή Ζούλια. Ο ιατροδικαστής Φίλιππος Κουτσάφτης είχε επισημάνει τότε ότι ο θάνατός τους ήταν σχεδόν άμεσος, λόγω των τοξικών αερίων που απελευθερώθηκαν από την καύση των υλικών στο κτίριο.
Την ίδια στιγμή, το πλήθος έξω από την τράπεζα είχε αντιφατικές αντιδράσεις: κάποιοι φώναζαν συνθήματα, άλλοι προσπαθούσαν να αποτρέψουν τους δράστες, ενώ μετανάστες που συμμετείχαν στην πορεία επιχείρησαν να σπάσουν την πόρτα για να βοηθήσουν τους εγκλωβισμένους. Παράλληλα, υπήρξαν μαρτυρίες ότι ορισμένοι διαδηλωτές δυσκόλεψαν την πρόσβαση των πυροσβεστών, αν και η πλειονότητα του κόσμου άνοιξε δρόμο για τα οχήματα.
Οι δικαστικές διαδικασίες
Για τον εμπρησμό της Marfin παραπέμφθηκε σε δίκη ένα άτομο, το οποίο τελικά αθωώθηκε το 2016 λόγω έλλειψης επαρκών ενδείξεων. Το βούλευμα ανέφερε ότι οι δράστες ήταν τουλάχιστον τρεις, όμως τα άλλα δύο άτομα δεν ταυτοποιήθηκαν ποτέ. Παράλληλα, άλλο πρόσωπο δικάστηκε για την απόπειρα εμπρησμού στο βιβλιοπωλείο «Ιανός» απέναντι από την τράπεζα.
Σε ξεχωριστή δίκη, το 2013, κρίθηκαν ένοχοι ο διευθύνων σύμβουλος της Marfin, ο υπεύθυνος ασφαλείας και η διευθύντρια του καταστήματος για ανθρωποκτονία εξ αμελείας και παραλείψεις στα μέτρα πυρασφάλειας. Το πόρισμα του τεχνικού επιθεωρητή του υπουργείου Εργασίας αποκάλυψε ότι η έξοδος κινδύνου ήταν κλειδωμένη και άνοιγε μόνο με τηλεχειριστήριο, ενώ δεν υπήρχε πιστοποιητικό πυρασφάλειας ούτε είχε γίνει ποτέ άσκηση εκκένωσης.
Οι συγγενείς των θυμάτων και εργαζόμενοι που επέζησαν δικαιώθηκαν και σε αστικές αγωγές, με αποζημιώσεις που ξεπέρασαν συνολικά τα 1,8 εκατομμύρια ευρώ.
Μια τραγωδία που δεν ξεχνιέται
Δεκαέξι χρόνια μετά, η υπόθεση της Marfin εξακολουθεί να προκαλεί οργή, θλίψη και αναπάντητα ερωτήματα. Οι πραγματικοί δράστες του εμπρησμού δεν έχουν εντοπιστεί, ενώ η συζήτηση για τις ευθύνες, τις παραλείψεις και το κλίμα της εποχής παραμένει ζωντανή. Πάνω απ’ όλα, όμως, η ημέρα αυτή θυμίζει το αυτονόητο: ότι καμία διαμαρτυρία, καμία ιδεολογία και καμία κοινωνική ένταση δεν μπορεί να δικαιολογήσει την απώλεια ανθρώπινων ζωών.
