Του Ηλία Ασπρούκου Περιβαλλοντολόγου
Στην πολιτική, όπως και στην αγορά, υπάρχει μια στιγμή που η κατηφόρα δεν κρύβεται με αλλαγές βιτρίνας. Όσο κι αν αλλάξεις πινακίδες, όσο κι αν φρεσκάρεις τα χρώματα στην πρόσοψη, ο κόσμος καταλαβαίνει αν ένα μαγαζί έχει ακόμη κίνηση ή αν απλώς κρατά ανοιχτά τα φώτα για να θυμίζει τις παλιές καλές ημέρες. Κάπως έτσι μοιάζει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ. Ένα κόμμα που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν στο κέντρο της πολιτικής ζωής, διεκδικούσε την εξουσία και καθόριζε την ατζέντα, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με το πιο δύσκολο ερώτημα, όχι πώς θα επιστρέψει στην κυβέρνηση, αλλά πώς θα πείσει ότι εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παίκτη.
Η περίοδος Σωκράτη Φάμελλου στην ηγεσία του κόμματος συνδέθηκε με αυτή ακριβώς τη μάχη. Μια μάχη που ξεκίνησε με την υπόσχεση της ανασύνταξης, αλλά εξελίχθηκε σε μια διαρκή προσπάθεια διαχείρισης εσωτερικών αναταράξεων.
Ο Φάμελλος δεν ανέλαβε έναν οργανισμό σε κανονικές συνθήκες. Παρέλαβε έναν ΣΥΡΙΖΑ πληγωμένο από εκλογικές ήττες, εσωτερικές συγκρούσεις και μια βαθιά κρίση προσανατολισμού. Το πρόβλημα όμως για κάθε ηγέτη είναι ότι η πολιτική δεν μετρά μόνο τις δυσκολίες που κληρονόμησε, εκείνο που στο τέλος έχει αξία όταν κλείσει το ταμείο είναι αν κατάφερε να αλλάξει την εικόνα.
Η μεγάλη σκιά στην προσπάθεια του Φάμελλου ήταν αναπόφευκτα ο Αλέξης Τσίπρας. Όχι μόνο επειδή υπήρξε ο άνθρωπος που οδήγησε τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, αλλά επειδή ακόμη και μετά την αποχώρησή του παρέμεινε σημείο αναφοράς για μεγάλο κομμάτι του κόμματος.
Για έναν διάδοχο, αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη πολιτική άσκηση, να κληρονομεί ένα όνομα μεγαλύτερο από τον ίδιο. Να αξιοποιεί την παρακαταθήκη χωρίς να εγκλωβίζεται σε αυτήν. Να δείχνει συνέχεια, αλλά ταυτόχρονα να αποδεικνύει ότι έχει δική του διαδρομή.
Ο Φάμελλος βρέθηκε ακριβώς σε αυτή την παγίδα. Ούτε μπορούσε να αγνοήσει το πολιτικό κεφάλαιο του Τσίπρα, ούτε κατάφερε να δημιουργήσει ένα ισχυρό προσωπικό στίγμα που θα έδινε την αίσθηση μιας νέας αρχής.
Και όσο ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθούσε να βρει βηματισμό, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα του Αλέξη Τσίπρα δυνάμωνε. Η ανακοίνωση της νέας πολιτικής του πρωτοβουλίας και η συζήτηση για τη δημιουργία νέου κόμματος δημιούργησαν ένα νέο δεδομένο στο ήδη δύσκολο εσωκομματικό τοπίο.
Οι πληροφορίες για στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που εξετάζουν ή επιλέγουν να ακολουθήσουν τον πρώην πρωθυπουργό στον πολιτικό σχηματισμό «ΕΛΑΣ» ενίσχυσαν την αίσθηση ότι το κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με μια ακόμη μεγάλη δοκιμασία. Για πολλούς, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος ηγείται του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ποιος τελικά θα μείνει μέσα σε αυτόν.
Η πολιτική αριθμητική είναι αμείλικτη. Όταν ένα κόμμα χάνει στελέχη και κυρίως με αναγνωρισιμότητα, χάνει οργανωτική δύναμη και μειώνεται η πολιτική του αφήγηση. Τούτο γιατί η εσωτερική συζήτηση περιστρέφεται περισσότερο γύρω από αποχωρήσεις παρά γύρω από προτάσεις και τότε το μήνυμα προς την κοινωνία γίνεται προβληματικό.
Μέσα σε αυτό το κλίμα ήρθε και η επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ να μην κινηθεί σε μετωπική αντιπαράθεση με τη νέα πολιτική κίνηση του Αλέξη Τσίπρα, όπως είχε παρουσιαστεί στην πολιτική συζήτηση. Η λογική της συνύπαρξης αντί της σύγκρουσης επιχείρησε να κρατήσει χαμηλούς τόνους.
Όταν ένας πρώην αρχηγός δημιουργεί νέο πολιτικό φορέα και ένα κόμμα που κάποτε τον ανέδειξε επιλέγει να σταθεί «δίπλα» αντί απέναντι, γεννάται ένα εύλογο ερώτημα, πρόκειται για στρατηγική συνεργασίας ή για αδυναμία να χαράξει διαφορετικό δρόμο;
Εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη δυσκολία του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είναι απλώς η εκλογική πτώση. Είναι η αδυναμία να αποφασίσει τι θέλει να είναι.
Η πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί σαν παλιό άλμπουμ φωτογραφιών. Οι παλιές επιτυχίες δημιουργούν ιστορία, αλλά δεν δημιουργούν αυτόματα μέλλον.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κάποτε είχε τη φιλοδοξία να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς. Σήμερα βρίσκεται σε μια εσωτερική συζήτηση για το ποιος θα κρατήσει το όνομα, τα στελέχη και εν τέλει ποιος θα είναι στην ηγεσία την επόμενη ημέρα.
Και αυτή είναι η μεγάλη ειρωνεία, ένα κόμμα που κάποτε συζητούσε πώς θα κυβερνήσει τη χώρα, σήμερα να συζητά πώς θα αποφύγει να μικρύνει κι άλλο.
Ο Σωκράτης Φάμελλος δεν κρίνεται μόνο για όσα έκανε ή δεν έκανε. Κρίνεται κυρίως για το αν κατάφερε να δώσει την αίσθηση μιας νέας αρχής. Αυτό το συναίσθημα δεν το ενέπνευσε ποτέ.
Στο τέλος, η πολιτική αγορά είναι σκληρή. Δεν αρκεί να έχεις ιστορία, ούτε να θυμίζεις τις παλιές επιτυχίες. Χρειάζεται να πείσεις ότι έχεις λόγο ύπαρξης σήμερα.
Γιατί ένα «μαγαζί γωνία» δεν χάνει την αξία του όταν αλλάζει ιδιοκτήτη. Τη χάνει όταν οι πελάτες σταματούν να πιστεύουν ότι αξίζει να μπουν μέσα.
Και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του ΣΥΡΙΖΑ, όχι να θυμηθεί τι ήταν κάποτε, αλλά να αποδείξει τι μπορεί να γίνει από εδώ και πέρα. Τώρα ποιος και με ποιόν τρόπο μπορεί να το καταφέρει αυτό είναι ένα άλλο θέμα. Κάποτε είχα γράψει πως αν ο Τσίπρας φύγει από τη εξουσία ο «ΣΥΡΙΖΑ» θα επιστρέψει στο 3%. Τελικά η κόλα που κρατούσε συνδεδεμένα τα στελέχη του ήταν μία Η ΕΞΟΥΣΙΑ !
Δεν περίμενα ποτέ να το γράψω, αλλά καταλήγω στο εξής συμπέρασμα, όσο και αν διαφωνεί κανείς μαζί του, ο μόνος που μπορεί να επαναφέρει βηματισμό στον «ΣΥΡΙΖΑ» και να κρατήσει αξιοπρεπές ποσοστό είναι ο Παύλος Πολάκης.
Εάν επικρατήσει η Δούρου πολύ σύντομα το μαγαζί του Σύριζα θα φροντίσει σε κατάλληλο χρόνο να το κλείσει ο Τσιπροκαμμένος.
