Του Ηλία Ασπρούκου – Περιβαλλοντολόγου
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που μοιάζουν περισσότερο με οικογενειακό τραπέζι μετά από παρεξήγηση. Όλοι μιλούν, κανείς δεν ακούει και στο τέλος κάποιος σηκώνεται λέγοντας ότι «δεν φταίω εγώ». Κάπως έτσι θυμίζει σήμερα και η ελληνική Αριστερά. Ένας χώρος που κάποτε ενέπνεε, συγκινούσε και δημιουργούσε προσδοκίες, μοιάζει πλέον να περιφέρεται ανάμεσα σε διασπάσεις, προσωπικές στρατηγικές και ατελείωτες εσωκομματικές αναζητήσεις.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό εμφανίζεται ξανά ο Αλέξης Τσίπρας, επιχειρώντας να παρουσιάσει ένα νέο αφήγημα με λέξεις όπως «παραγωγή», «εντιμότητα» και «δικαιοσύνη». Ωραίες λέξεις. Από εκείνες που ακούγονται όμορφα σε μια ομιλία ή σε μια καλοστημένη ψηφιακή παρουσίαση. Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική δεν κρίνεται από τα συνθήματα αλλά από τη μνήμη. Και η μνήμη, όσο κι αν κάποιοι ελπίζουν ότι ξεθωριάζει, παραμένει πεισματάρα.
Ο πρώην πρωθυπουργός μοιάζει να ζητά από τους πολίτες να πιστέψουν πως η δεύτερη προβολή της ίδιας ταινίας θα έχει διαφορετικό τέλος. Μόνο που το κοινό έχει ήδη δει το έργο. Θυμάται τις υποσχέσεις που έγιναν αυταπάτες, τις συγκρούσεις που κατέληξαν σε υποχωρήσεις και μια διακυβέρνηση που άφησε πίσω της περισσότερο διχασμό παρά αισιοδοξία.
Το πιο παράδοξο, όμως, δεν είναι η επιστροφή του Τσίπρα. Στην πολιτική κανείς δεν αποσύρεται εύκολα. Το πραγματικά εντυπωσιακό είναι ότι η σημερινή Αριστερά εξακολουθεί να αναζητά σωτήρες αντί να αναζητά ιδέες. Σαν ποδοσφαιρική ομάδα που αλλάζει συνεχώς προπονητή αλλά ξεχνά ότι το πρόβλημα βρίσκεται και μέσα στο γήπεδο.
Υπάρχει και μια δόση χιούμορ σε όλη αυτή την ιστορία. Κάθε φορά που προκύπτει μια νέα πρωτοβουλία, ένα νέο κόμμα ή μια νέα πλατφόρμα, η πρώτη απορία δεν είναι τι προτείνει, αλλά πόσο θα αντέξει μέχρι την επόμενη διάσπαση. Αν συνεχιστεί αυτός ο ρυθμός, σε λίγο οι διασπάσεις θα χρειάζονται… οργανωτική επιτροπή.
Η αλήθεια, πάντως, είναι πιο λυπηρή παρά αστεία. Η ελληνική Αριστερά δείχνει να έχει χάσει τη σχέση της με την κοινωνία που κάποτε εξέφραζε.
Αντί να μιλά για τους νέους που φεύγουν στο εξωτερικό, για τη μεσαία τάξη που πιέζεται ή για την παραγωγή πλούτου, εγκλωβίζεται σε εσωτερικές ισορροπίες και προσωπικές φιλοδοξίες. Και όσο συμβαίνει αυτό, τόσο περισσότερο διευκολύνει τους πολιτικούς της αντιπάλους.
Ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό ένστικτο και επικοινωνιακή εμπειρία. Όμως η εμπειρία από μόνη της δεν αρκεί για να ξαναχτίσει την αξιοπιστία. Οι πολίτες δεν ζητούν καλύτερο μάρκετινγκ ούτε πιο σύγχρονες πλατφόρμες. Ζητούν αυτοκριτική, σοβαρότητα και ένα πειστικό σχέδιο για το αύριο.
Ίσως τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής Αριστεράς να μην είναι ότι διαλύεται. Αλλά το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη αποφασίσει τι ακριβώς θέλει να ξαναχτίσει. Και όσο η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από πρόσωπα αντί για πολιτικές, το μόνο που θα ανακυκλώνεται είναι οι ίδιες φιγούρες, οι ίδιες υποσχέσεις και οι ίδιες απογοητεύσεις.
Τελικά αυτή είναι η μεγαλύτερη πολιτική ειρωνεία της διαδρομής του Αλέξη Τσίπρα. Επέστρεψε όχι για να ενώσει τα κομμάτια της Αριστεράς, αλλά για να γίνει ο άνθρωπος που θα βάλει την τελευταία πέτρα πάνω στα ερείπια του ΣΥΡΙΖΑ, του κόμματος που ο ίδιος οδήγησε από το περιθώριο στην εξουσία.
Αντί να προσπαθήσει να αναστήσει το πολιτικό του δημιούργημα, αποφάσισε να το αφήσει να καταρρεύσει, ώστε μέσα από τα συντρίμμια του να γεννηθεί κάτι απολύτως δικό του.
Είναι σαν τα παιδιά στην παραλία που περνούν ώρες χτίζοντας έναν εντυπωσιακό πύργο από άμμο, μόνο και μόνο για να τον γκρεμίσουν με μια κλωτσιά και να αρχίσουν από την αρχή, πιστεύοντας πως ο επόμενος θα είναι καλύτερος.
Μόνο που στην πολιτική δεν σβήνεις το παρελθόν όπως σβήνει ένα κύμα τα ίχνη στην ακτή. Κάθε πέτρα που πέφτει αφήνει πίσω της ανθρώπους, ιδέες, προσδοκίες και μια ολόκληρη παράταξη που κάποτε φιλοδοξούσε να αλλάξει τη χώρα. Αν αυτή είναι η μεγάλη επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα, τότε μέχρι στιγμής το πιο απτό της αποτέλεσμα δεν είναι η αναγέννηση της Κεντροαριστεράς, αλλά η οριστική διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτό ίσως αποτελέσει τη μεγαλύτερη πολιτική παρακαταθήκη του, ότι ο άνθρωπος που έχτισε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης ήταν τελικά και εκείνος που το γκρέμισε, για να επιχειρήσει να χτίσει, πάνω στα ίδια χαλάσματα, ένα νέο προσωπικό πολιτικό σπίτι.
Στην πολιτική, όπως και στη ζωή, μπορείς να αλλάξεις λογότυπο, σύνθημα ή ακόμη και ψηφιακή πλατφόρμα. Δεν μπορείς όμως να κάνεις επανεκκίνηση στη συλλογική μνήμη. Εκεί δεν υπάρχει κουμπί «reset».
