ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Παρά το γεγονός ότι το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να αυξάνεται, οι άνθρωποι περνούν πλέον περισσότερα χρόνια με προβλήματα υγείας. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας διεθνούς μελέτης του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, η οποία δημοσιεύθηκε στο The Lancet Public Health και αναλύει δεδομένα από το 1990 έως το 2023.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε από 64,6 σε 73,8 έτη, ενώ το προσδόκιμο υγιούς ζωής από 55,9 σε 63,1 έτη. Η διαφορά ανάμεσα στα δύο – το λεγόμενο χάσμα νοσηρότητας – διευρύνθηκε σχεδόν παντού στον κόσμο, φτάνοντας τα 10,7 χρόνια το 2023, έναντι 8,8 ετών το 1990. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, αλλά περνούν μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους με χρόνιες παθήσεις και αναπηρίες.
Περισσότερα χρόνια με χρόνιες ασθένειες
Το ποσοστό της ζωής που οι άνθρωποι περνούν με κακή υγεία αυξήθηκε από 13,6% σε 14,5% μέσα σε μία γενιά. Η τάση αυτή δεν αφορά μόνο τα τελευταία χρόνια της ζωής, αλλά όλη την ενήλικη περίοδο, δείχνοντας ότι οι χρόνιες παθήσεις εμφανίζονται νωρίτερα και διαρκούν περισσότερο.
Οι μεγαλύτερες περίοδοι ζωής με προβλήματα υγείας καταγράφονται σε χώρες με υψηλό προσδόκιμο ζωής. Το 2023, οι ΗΠΑ είχαν το μεγαλύτερο χάσμα νοσηρότητας παγκοσμίως (14 χρόνια), ακολουθούμενες από την Αυστραλία (13,9) και τον Καναδά (13,7). Στον αντίποδα, η υποσαχάρια Αφρική είχε το μικρότερο χάσμα (9 έτη).
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα
Η Ελλάδα ακολουθεί τη γενική ευρωπαϊκή τάση αύξησης του χάσματος νοσηρότητας. Το 2023, οι Έλληνες πέρασαν κατά μέσο όρο 11,9 χρόνια με κακή υγεία, έναντι 10 ετών το 1990 – αύξηση 1,9 ετών ή περίπου 18%.
Το ποσοστό της ζωής με προβλήματα υγείας ανέρχεται πλέον στο 14,7%, από 13% πριν από τρεις δεκαετίες. Η χώρα βρίσκεται περίπου στο μέσο της δυτικής Ευρώπης, με αντίστοιχα ποσοστά με τη Γερμανία, και λίγο χαμηλότερα από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ολλανδία. Λίγο καλύτερη εικόνα εμφανίζουν η Ιταλία και η Ισπανία.
Οι παθήσεις που επιβαρύνουν περισσότερο
Το βάρος της κακής υγείας οφείλεται κυρίως σε μη θανατηφόρες αλλά εξαιρετικά επιβαρυντικές παθήσεις, όπως:
- μυοσκελετικά προβλήματα (π.χ. οσφυαλγία)
- ψυχικές διαταραχές (κατάθλιψη, άγχος)
- ηλικιακή απώλεια ακοής
- πτώσεις
- παράγοντες κινδύνου όπως υψηλό σάκχαρο, αυξημένος δείκτης μάζας σώματος και κάπνισμα
Οι γυναίκες ζουν περισσότερο, αλλά με περισσότερα προβλήματα υγείας
Σε όλες τις περιοχές του κόσμου, οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αλλά και μεγαλύτερο χάσμα νοσηρότητας. Το 2023, οι γυναίκες πέρασαν κατά μέσο όρο 12,1 χρόνια με κακή υγεία, έναντι 9,3 ετών για τους άνδρες.
Τι προτείνουν οι ερευνητές
Καθώς οι πληθυσμοί γηράσκουν, οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτείται:
- μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη
- καθυστέρηση της εμφάνισης αναπηριών
- πρόσβαση σε υπηρεσίες αποκατάστασης, ψυχικής υγείας και μακροχρόνιας φροντίδας
Η αύξηση της μακροζωίας, όπως επισημαίνουν, δεν αρκεί από μόνη της. Το ζητούμενο είναι οι επιπλέον δεκαετίες ζωής να είναι ποιοτικές και όχι επιβαρυμένες από χρόνια νοσήματα.
