Με 450,6 εκατομμύρια κατοίκους, η Ευρωπαϊκή Ένωση πλησιάζει στη δημογραφική κορύφωσή της πριν αρχίσει να μειώνεται τις επόμενες δεκαετίες – ένα σημείο καμπής που αναδεικνύει τις τεράστιες προκλήσεις της υπογεννητικότητας.
Σύμφωνα με έκθεση του Κοινού Ερευνητικού Κέντρου της ΕΕ, ο πληθυσμός θα αυξηθεί ελαφρώς στα 453,3 εκατομμύρια το 2029, πριν ξεκινήσει μια αργή αλλά σταθερή πτώση. Η ΕΕ αναμένεται να αριθμεί 445 εκατομμύρια κατοίκους το 2050 και μόλις 398,8 εκατομμύρια το 2100, επιστρέφοντας στα επίπεδα της δεκαετίας του ’70.
Ζούμε περισσότερο από ποτέ
Το προσδόκιμο ζωής έφτασε τα 81,5 χρόνια το 2024, χάρη στην πρόοδο της ιατρικής και τις βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης. Μέχρι το 2050, σχεδόν ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι 65+, έναντι του σημερινού 1 στους 5. Μέχρι το 2100, το προσδόκιμο ζωής μπορεί να ξεπεράσει τα 90 χρόνια για τις γυναίκες και τα 86 για τους άνδρες.
Οι επιπτώσεις της δημογραφικής μετάβασης
Η γήρανση του πληθυσμού φέρνει μαζί:
- ελλείψεις εργατικού δυναμικού,
- δημοσιονομική πίεση,
- επιβάρυνση των συστημάτων υγείας,
- προκλήσεις στην εκπαίδευση και κατάρτιση,
- εντάσεις στην εδαφική συνοχή.
Παράλληλα, δημιουργεί νέες αγορές γύρω από την «οικονομία των γκρίζων μαλλιών», με προϊόντα και υπηρεσίες για ηλικιωμένους.
Η αρμόδια επίτροπος Ντουμπράφκα Σούιτσα τονίζει: «Ζούμε περισσότερο και με καλύτερη υγεία από ποτέ. Όμως η δημογραφική αλλαγή μεταμορφώνει τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας – πρέπει να δράσουμε τώρα ώστε η μεταβολή να γίνει ευκαιρία».
Η αγορά εργασίας στο επίκεντρο
Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι η βελτίωση της παραγωγικότητας και η μείωση της ανεργίας είναι κρίσιμες για να αντισταθμιστεί η μείωση του ενεργού πληθυσμού.
Σήμερα:
- 20% των ατόμων παραγωγικής ηλικίας βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας,
- το χάσμα απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει στις 10 μονάδες,
- 8 εκατομμύρια νέοι δεν εργάζονται, δεν σπουδάζουν και δεν συμμετέχουν σε κατάρτιση (NEETs).
Ο ρόλος της μετανάστευσης
Η έκθεση σημειώνει ότι η μετανάστευση έχει αυξανόμενο ρόλο στην πληθυσμιακή ισορροπία, αντισταθμίζοντας εν μέρει τις συνέπειες της γήρανσης και της μείωσης του εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, δεν μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τη συνολική δημογραφική πορεία της ΕΕ.
