ΜΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΒΑΘΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ
Στις πλαγιές της Αιγιάλειας ο Αύγουστος έχει το δικό του χρώμα. Δεν είναι μόνο το χρυσαφί του ήλιου που πέφτει πάνω στα αμπέλια ούτε το ξερό χορτάρι που τρίζει κάτω από τα βήματα. Είναι εκείνο το βαθύ, σχεδόν μαύρο χρώμα των μικρών καρπών που συνθέτουν τα τσαμπιά και, σε λίγες ημέρες, θα γεμίσουν τα αλώνια.
Ο τρύγος της μαύρης κορινθιακής σταφίδας βρίσκεται στην κορύφωσή του και οι εκτιμήσεις είναι ιδιαιτέρως αισιόδοξες, αφού αναφέρονται σε αύξηση της παραγωγής κατά 20%-25% και βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος.
Μαζί με τον τρύγο, αυτές τις ημέρες κορυφώνεται ένας αγώνας που για τους ανθρώπους της περιοχής δεν αρχίζει τον Αύγουστο και δεν τελειώνει όταν αδειάσει το τελευταίο καφάσι. Είναι ένας αγώνας σχεδόν ολόκληρου του χρόνου. Φέτος, ωστόσο, υπάρχει κάτι διαφορετικό στον αέρα: η παραγωγή εμφανίζεται αυξημένη, ενώ η εικόνα του καρπού είναι καλύτερη από πέρυσι. Δεν πρόκειται για λόγο να ξεχαστούν οι πληγές των προηγούμενων χρόνων. Είναι, όμως, μια ανάσα. Ένα μικρό αντίδωρο της γης στους ανθρώπους που εξακολουθούν να την καλλιεργούν.
Οι εκτιμήσεις της ΠΕΣ
Ερωτηθείς από το Protionline.gr για τη φετινή παραγωγή, ο Θανάσης Σωτηρόπουλος, πρόεδρος της Παναιγιάλειας Ένωσης Συνεταιρισμών, επισήμανε: «Φέτος έχουμε μία καλή παραγωγή, καλύτερη από την περσινή χρονιά, ενώ το προϊόν έχει και καλύτερη ποιότητα από πέρυσι. Ο παραγωγός θα πρέπει να προσέξει από εδώ και πέρα, να αποξηράνει τη σταφίδα και να την καθαρίσει καλά. Εφόσον γίνουν αυτά, θα είναι μία καλή χρονιά, όπως τουλάχιστον δείχνουν τα πρώτα στοιχεία».
Ποιες συνθήκες ευνόησαν το προϊόν; Ο κ. Σωτηρόπουλος, παραγωγός και ο ίδιος, απαντά: «Στη δική μας περιοχή οι καιρικές συνθήκες για τη σταφίδα ήταν ό,τι καλύτερο. Ποσοστιαία βλέπω ότι θα έχουμε αύξηση της παραγωγής μεσοσταθμικά κατά 20% με 25% από πέρυσι. Ο τρύγος ανεβαίνει προς τα ορεινά, οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές. Είναι δύσκολο για τον εργάτη και τον παραγωγό να είναι στον ήλιο και να δουλεύουν, αλλά το προϊόν ωφελείται».
Από νωρίς το πρωί, στα αμπέλια
Η ημέρα του τρύγου αρχίζει πριν ο ήλιος γίνει βαρύς. Σταφιδοπαραγωγοί και εργάτες παίρνουν θέση ανάμεσα στα κλήματα. Τα χέρια πιάνουν τα τσαμπιά και τα ψαλίδια δουλεύουν ασταμάτητα. Ο ώριμος καρπός κόβεται προσεκτικά και τοποθετείται στα κοφίνια και στα καφάσια. Ένα τσαμπί τη φορά. Μια σειρά κλημάτων τη φορά. Ένα αμπέλι ολόκληρο μέχρι να αδειάσει από τον καρπό του.
Η δουλειά είναι επίπονη και απαιτητική. Η σκυφτή στάση, η ζέστη, οι πολλές ώρες και ο διαρκής ρυθμός θυμίζουν πως πίσω από κάθε κιλό σταφίδας υπάρχει ανθρώπινος μόχθος. Και όχι μόνο του παραγωγού. Υπάρχουν και τα χέρια των εργατών, απαραίτητα για να ολοκληρωθεί η συγκομιδή μέσα στο σύντομο χρονικό διάστημα που επιβάλλει η ωρίμανση.
Η έλλειψη εργατικών χεριών αποτελεί ένα από τα προβλήματα που επιβαρύνουν τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας. Και κάθε γεμάτο καφάσι είναι μια μικρή απόδειξη ότι ο άνθρωπος και η γη εξακολουθούν να συνεννοούνται.
Το αλώνι και η αποξήρανση
Ο τρύγος δεν τελειώνει στο αμπέλι. Το αλώνι έχει ήδη ετοιμαστεί: καθαρισμένο και ισοπεδωμένο, περιμένει τον νωπό καρπό. Τα σταφύλια απλώνονται εκεί και αφήνονται στον ήλιο για αποξήρανση, μια διαδικασία που διαρκεί 10–15 ημέρες.
Όταν ο καρπός στεγνώσει, ακολουθεί η πρώτη διαλογή και ο καθαρισμός, με τη «μάκινα» να διαχωρίζει τη σταφίδα ανάλογα με το μέγεθος της ρώγας και να απομακρύνει ξένες ύλες. Στη συνέχεια οδηγείται για περαιτέρω επεξεργασία, τυποποίηση και, σε μεγάλο βαθμό, εξαγωγή.
Ένα προϊόν που κουβαλά αιώνες
Η κορινθιακή σταφίδα έχει ιστορία που δεν χρειάζεται να επινοηθεί. Η καλλιέργειά της στη Βόρεια Πελοπόννησο αναφέρεται από τον Αριστοτέλη, ενώ υπάρχουν μαρτυρίες εμπορίας ήδη από τον 12ο και 13ο αιώνα. Από την Πάτρα και το Αίγιο πήρε τον δρόμο των εξαγωγών και συνδέθηκε τόσο στενά με τον Κορινθιακό κόλπο ώστε το διεθνές currants να παραπέμπει στην περιοχή.
Τον 19ο αιώνα έγινε πραγματικός «μαύρος χρυσός». Η φυλλοξήρα που κατέστρεψε τους γαλλικούς αμπελώνες εκτόξευσε τη ζήτηση και έφερε πλούτο στις περιοχές παραγωγής. Όταν η γαλλική αμπελουργία ανασυγκροτήθηκε, η ζήτηση υποχώρησε και ακολούθησε μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις της καλλιέργειας.
Στην Αιγιάλεια, η ιστορία αυτή έχει και όνομα: Βοστίτσα. Η «Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα» είναι προϊόν ΠΟΠ και η περιοχή αποτελεί ξεχωριστή ζώνη παραγωγής. Η σταφίδα δεν είναι απλώς ένας καρπός. Είναι τοπίο, οικονομία, μνήμη και πολιτισμός.
Αντίδοτο στη συρρίκνωση – αλλά απαιτούνται μέτρα στήριξης
Η σταφίδα έχει χάσει πολύ από το έδαφος που κάποτε κατείχε. Η καλλιέργεια βρίσκεται σε συνεχή συρρίκνωση: οι εκτάσεις μειώθηκαν, οι παραγωγοί εγκατέλειψαν τα σταφιδαμπέλια, η γήρανση των φυτειών, το αυξημένο κόστος και η χαμηλή αμοιβή έστρεψαν πολλούς σε άλλες καλλιέργειες.
Ο κ. Σωτηρόπουλος σημείωσε: «Δυστυχώς χρόνο με τον χρόνο οι ποσότητες μειώνονται γιατί μετά την πανδημία έπεσαν οι τιμές κατακόρυφα και δημιουργήθηκε μία αρνητική εικόνα… Φοβάμαι ότι αυτό θα το βρούμε μπροστά μας τα επόμενα χρόνια».
Και πρόσθεσε: «Η πολιτεία ακόμη δεν έχει αντιληφθεί ότι πρέπει να βοηθήσει τον σταφιδοπαραγωγό… Προτείνουμε αναδιάρθρωση όπως στα οινοποιήσιμα αμπέλια ώστε να κρατήσουμε νέους στην παραγωγή. Δυστυχώς δεν δείχνουν να το αντιλαμβάνονται».
Μέσα στη μακρά υποχώρηση, τα περισσότερα φετινά κιλά αποκτούν ιδιαίτερο βάρος. Δεν είναι μόνο περισσότερη σταφίδα. Είναι μια υπενθύμιση ότι το αμπέλι μπορεί ακόμη να ανταποκριθεί, η γη δεν έχει ξεχάσει και οι άνθρωποι που έμειναν δεν δούλεψαν μάταια.
Φέτος, στην Αιγιάλεια, η μαύρη σταφίδα έχει περισσότερους λόγους να ελπίζει.
