Πώς θα μοιάζει η πρόσβαση στα τρόφιμα, το νερό και την ενέργεια το 2050; Η νέα μελέτη του MIT δείχνει ότι η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Αντίθετα, οι ανισότητες πρόσβασης στους βασικούς πόρους ενδέχεται να διευρυνθούν σημαντικά, με το εισόδημα, τη γεωγραφία, την κλιματική αλλαγή, τη χρήση γης και την κατανάλωση ενέργειας να δημιουργούν ένα πολύ διαφορετικό τοπίο από περιοχή σε περιοχή.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά την τροφή: σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, το 2050 οι άνθρωποι με χαμηλό εισόδημα μπορεί να χρειάζεται να διαθέτουν έως και το 50% του εισοδήματός τους για τρόφιμα, ενώ οι πλουσιότεροι κάτοικοι των ίδιων περιοχών μόλις 5%.
Όπως εξηγεί η Jennifer Morris, ερευνήτρια στο MIT: «Οι ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερη πιθανή ανασφάλεια. Όταν το μισό εισόδημα πηγαίνει στην τροφή, απομένουν ελάχιστοι πόροι για τις υπόλοιπες βασικές ανάγκες.»
Τι εξετάζει η μελέτη – 3.735 διαφορετικά σενάρια
Η έρευνα, δημοσιευμένη στο Earth’s Future, δεν αναζητά ένα «μοναδικό» μέλλον. Αντίθετα, εξετάζει 3.735 διαφορετικά σενάρια έως το 2050, χρησιμοποιώντας το μοντέλο GCAM 7.1, που αναπαριστά τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ: ενέργειας, οικονομίας, νερού, γης, κλίματος.
Το μοντέλο χωρίζει τον πλανήτη σε 32 περιοχές, 235 λεκάνες απορροής και 384 περιοχές χρήσης γης, λαμβάνοντας υπόψη μεταβλητές όπως: πληθυσμιακή εξέλιξη, ΑΕΠ, κατανομή εισοδήματος, χρήση γης, αγροτικό εμπόριο, ενεργειακή κατανάλωση, χρήση νερού.
Στόχος δεν είναι η πρόβλεψη, αλλά η χαρτογράφηση των συνθηκών που οδηγούν σε ασφάλεια ή ανασφάλεια πόρων.
Πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες διαφορές
Τρόφιμα – Η μεγαλύτερη πρόκληση στην υποσαχάρια Αφρική
Στη νότια Αφρική:
- το φτωχότερο 10% μπορεί να δαπανά 49,6% του εισοδήματος για τρόφιμα,
- το πλουσιότερο 10% μόλις 5,5%.
Στη Δυτική Αφρική:
- το φτωχότερο 10% φτάνει το 48,4%,
- ενώ το 2015 δαπανούσε περίπου 25%.
Οι προβολές για το 2050 κυμαίνονται από 20% έως 75%, δείχνοντας το τεράστιο εύρος αβεβαιότητας.
Ενέργεια – Μεγαλύτερη πίεση σε Ασία, Ανατολική Ευρώπη και Μέση Ανατολή
Στη Μέση Ανατολή:
- υψηλά εισοδήματα: 1,7% του εισοδήματος για ενέργεια,
- χαμηλά εισοδήματα: 18,9%.
Στην Ανατολική Ευρώπη:
- χαμηλά εισοδήματα: 11,3%,
- υψηλά εισοδήματα: κάτω από 5%.
Οι μέσοι όροι, όπως τονίζει ο ερευνητής Gi Joo Kim, «μπορούν να κρύψουν την πραγματική έκταση του προβλήματος».
Γιατί έχει σημασία για τις πολιτικές αποφάσεις
Η μελέτη δείχνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν μπορούν να βασίζονται σε παγκόσμιους ή περιφερειακούς μέσους όρους. Πρέπει να εντοπίζουν τους συγκεκριμένους συνδυασμούς παραγόντων που δημιουργούν ευαλωτότητα σε κάθε περιοχή: εισόδημα, χρήση γης, ενεργειακά συστήματα, διαθεσιμότητα νερού, καταναλωτική συμπεριφορά.
Η αξία της μελέτης δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς του 2050, αλλά στο ότι δείχνει πώς η ίδια παγκόσμια αλλαγή μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά ανθρώπους σε διαφορετικές περιοχές.
Το συμπέρασμα: Η ασφάλεια πόρων δεν είναι μόνο θέμα ποσότητας
Η μελλοντική ασφάλεια σε τρόφιμα, νερό και ενέργεια δεν θα κριθεί μόνο από το αν υπάρχουν αρκετοί πόροι. Θα κριθεί από: ποιος μπορεί να τους αποκτήσει, σε ποια τιμή, σε ποια περιοχή του πλανήτη.
Η ίδια παγκόσμια αλλαγή μπορεί να είναι διαχειρίσιμη για κάποιους και καταστροφική για άλλους.
